Во ден кога билатералните односи меѓу Северна Македонија и Хрватска требаше да се слават како пример за регионална соработка, пристигна вест што фрли сериозна сенка на дипломатскиот оптимизам. Токму во моментите кога висока владина делегација од Загреб – која брои речиси половина од хрватската влада – престојува во Скопје, хрватскиот национален авиопревозник „Кроација ерлајнс“ (Croatia Airlines) донесе одлука да ја прекине директната авиолинија меѓу двата главни града.
Овој потег предизвика неверување во дипломатските и бизнис круговите, претворајќи ги политичките флоскули за „градење мостови“ во своевидна иронија.
Дипломатски насмевки наспроти деловна реалност
Хрватската делегација пристигна во Скопје со агенда фокусирана на продлабочување на економската соработка, поттикнување на трговската размена и силна поддршка на македонскиот евроинтеграциски пат. Официјалните најави изобилуваа со ветувања за инфраструктурно и економско зближување.
Но, додека министрите се ракуваа во Владата, менаџментот на „Кроација ерлајнс“ во Загреб го прецрта Скопје од својата мапа на летови. Според извори од авиоиндустријата, одлуката за суспендирање на рутата е донесена примарно поради комерцијални причини.
- Оптимизација на флотата: Во обид да ги намали оперативните трошоци, компанијата ги укинува линиите кои не ја исполнуваат квотата за профитабилност.
- Слаба исполнетост на кабината (Load factor): И покрај тоа што линијата беше важна за македонската дијаспора и бизнис заедницата, бројот на патници надвор од шпицот на сезоната не бил доволен за да се оправдаат трошоците на летот.
- Недостаток на субвенции: За разлика од некои други дестинации кои уживаат државна или локална финансиска поддршка за одржување на линиите, овој лет очигледно бил оставен исклучиво на немилосрдните закони на пазарот.
Удар за бизнисот и патниците
Оваа рута со години служеше не само како директна врска меѓу двете пријателски земји, туку и како исклучително важен транзитен јазол. Голем број македонски граѓани го користеа аеродромот „Фрањо Туѓман“ во Загреб како отскочна даска за летови кон Западна Европа, пред сè кон Германија и Скандинавија.
Ќе има ли политичка интервенција?
Останува отворено прашањето дали овој „ладен туш“ од „Кроација ерлајнс“ ќе биде итно ставен на маса за време на денешните затворени билатерални средби. Иако националниот авиопревозник е акционерско друштво кое се води од деловна логика, државата Хрватска е нејзин мнозински сопственик, што остава простор за политичко влијание кога се во прашање стратешки регионални интереси.
Додека не се најде алтернативно решение или не се воведат стимулации за враќање на летот, реалноста останува парадоксална: Скопје и Загреб политички никогаш не биле поблиску, а физички — преку ноќ станаа многу подалечни.