На 12 април 1961 година, советскиот космонаут Јуриј Гагарин стана првиот човек во вселената. Тој ја обиколи Земјата во вселенскиот брод „Восток-1“ за 1 час и 48 минути, по што успешно се приземји во Советскиот Сојуз. Овој настан се смета за официјален почеток на советско-американската трка за освојување на вселената.
Со овој подвиг се исполни визијата на рускиот научник Константин Циолковски, кој уште во 19 век запишал: „Човечкиот род нема вечно да остане на Земјата, туку во потрага по светлина и пространства, најпрво бојазливо ќе допре надвор од атмосферата, а потоа ќе го освои целиот простор на Сончевиот систем.“
Патот до ѕвездите: Од Спутник до Гагарин
Советскиот вселенски програм, предводен од Никита Хрушчов и главниот конструктор Сергеј Корољов, започна со фазно освојување на вселената. По лансирањето на првиот вештачки сателит „Спутник-1“ и мисијата со кучето Лајка („Спутник-2“), фокусот се префрли на испраќање човек во орбитата.
- Пресуден фактор: Иако Герман Титов се сметал за технички поподготвен пилот, Гагарин бил избран поради неговото потекло. Син на столар и работник во леарница, тој ја претставувал идеалната слика на „човек од народот“ со кој работничката класа ширум светот можела да се идентификува.
- Физичка подготвеност: Гагарин бил пробен пилот на млазни авиони, а неговата висина и тежина совршено одговарале на малите димензии на кабината на „Восток-1“.
„Појехали!“ – Историскиот момент без холивудска драма
На денот на лансирањето, 12 април, немало долги одбројувања. Откако влегол во леталото опремено со камери и микрофони за врска со Земјата, точно во 09:07 часот по московско време, на командата „Полетување“, Гагарин едноставно извикал: „Појехали!“ (Одиме!).
Гледајќи ја Земјата од орбитата, тој запишал: „Земјата ме воодушеви со својата раскошна палета на бои. Опкружена е со ореол од нежно сина боја.“
Враќање на Земјата и светска слава
По летот кој траел 108 минути, системот за кочење го насочил Гагарин назад кон атмосферата. Приземјувањето било необично – локалните земјоделци првично го помешале со непријателски падобранец поради неговиот необичен костим. Набрзо, веста дека човек ја освоил вселената го обиколи светот.
Наследство и последици
Успехот на Гагарин имаше огромно влијание врз светската политика:
- Гагарин беше одликуван со орденот „Херој на Советскиот Сојуз“ и стана глобална икона.
- Само 40 дена подоцна, американскиот претседател Џон Кенеди го најави програмот „Аполо“ со цел човек да стапне на Месечината.
- Трагично, Гагарин го изгуби животот на само 34 години во авионска несреќа на 27 март 1968 година, за време на рутински тренажен лет.