Културата на превенција и нивото на безбедносна едукација кај граѓаните се клучни за избегнување трагедии при инциденти, но одговорноста за безбедноста на објектите мора да остане на институциите и сопствениците, а не на самите граѓани, истакна универзитетската професорка по криминалистика, проф. д-р Марина Малиш Саздовска, во емисијата „Ноќно студио“ на „4ТВ“.
Поводот за анализата беше прашањето за спремноста и свесноста за реагирање во кризни ситуации, како што се пожари во јавни објекти, дискотеки, земјотреси и природни непогоди.
Професорката направи паралела меѓу сегашното ниво на едукација и поранешниот систем на цивилна заштита.
„Во однос на едукацијата, Дирекцијата за заштита и спасување (ДЗС) прави одредени напори преку брошури, предавања и показни вежби во училиштата за тоа како децата безбедно да се евакуираат при пожар или елементарна непогода. Но, ако споредиме со поранешниот систем на Територијална одбрана и Цивилна заштита, каде што безбедносната култура беше на исклучително високо ниво кај сите генерации, денес тој систем не е развиен во таа мера за секој сегмент од општеството точно да знае како да постапи во вонредна ситуација“, објаснува Малиш Саздовска.
Таа даде пример од развиените земји, како САД, каде уште од најмала возраст децата преку телефонски предупредувања и училишни програми автоматски знаат како да постапат и каде да се засолнат при ураган или цунами.
На прашањето дали граѓаните треба самите да внимаваат на противпожарните апарати и излезите за евакуација кога влегуваат во дискотека или локал, професорката изнесе дециден став:
- Системска одговорност: Во уредено општество, граѓаните треба да имаат доверба во системот дека објектот во кој престојуваат е безбеден и ги исполнува сите законски стандарди. Граѓаните не треба да бидат оптоварени со тоа да бараат евакуациски планови.
- Непочитување на стандардите: Како што се покажа во случајот со трагичните инциденти, основните услови и параметри за безбедност — од влезови и излези, до соодветно обезбедување — воопшто не биле запазени.
- Потреба од свесност: И покрај тоа што системот мора да гарантира безбедност, свесноста кај луѓето мора да проработи. Ако во еден простор има 600 до 700 гости, а постои само еден тесен влез и излез, логично е дека безбедна евакуација во кризна ситуација е практично невозможна.