Од вештачка интелигенција Исус до „Будабот“ – нов пазар е во подем, но покренува загриженост за манипулации и измами.
Пазарот на вештачка интелигенција ја достигна религијата. Дигитални „духовни водичи“ од различни вери сега се достапни – од христијанство до ислам до будизам. За 1,99 долари во минута, корисниците можат да водат видео повик со аватар на Исус Христос со вештачка интелигенција – платформата нуди молитви, духовно охрабрување на различни јазици, па дури и се сеќава на претходни исповеди.
Ова е само еден пример за новиот технолошки бран што ги комбинира верата и вештачката интелигенција.
Трендот е продолжение на веќе широко распространетите услуги со вештачка интелигенција, како што се психотерапија, медицински совети и лична поддршка. За скромна надокнада, верниците од различни религии сега можат да разговараат со четботови претставувајќи се како хиндуистички гуруа, будистички монаси и католички советници.
На Велигден, решаваме да го тестираме виртуелниот Исус. Во бесплатната верзија, дозволено ни е само едно прашање. Го прашуваме: „Како ја замислуваш својата улога денес?“, а тој одговара: „Ја гледам вештачката интелигенција како алатка што може да им помогне на луѓето да го истражуваат Светото писмо. Како светилка што го осветлува патот додека одиме со Бога.“
Разновидноста на пазарот
На пазарот има десетици опции. Една од најкористените е од компанијата Just Like Me, која го обучи својот вештачки ум Исус на библиски пасуси и проповеди, а својата визија ја инспирираше актерот Џонатан Руми. Претплатата за услугата чини 49,99 долари и овозможува 45 минути интеракција месечно.
„Вештачката интелигенција, особено кога се користи правилно, може да биде неверојатно корисна. Може да им помогне на луѓето да се снајдат во Светото писмо, да анализираат текстови и да растат духовно. Вештачката интелигенција не може да се моли за вас бидејќи не е живо суштество, но може да ве води кон подобро разбирање на верата“, вели софтверскиот инженер и теолог Камерон Пак.
Во Јапонија, професор на Универзитетот во Кјото развива „Будабот“. Професорот Сеиџи Кумагаи првично верувал дека вештачката интелигенција и религијата се некомпатибилни, но се предомислил откако бил предизвикан од еден монах во 2014 година да помогне во справувањето со опаѓањето на верата. Така е роден Будабот, обучен на рани будистички текстови, а неговата најнова верзија вклучува ChatGPT.
Кога разговарате со ботот, се појавува едноставна икона на Буда, која лебди над слика од река што тече. Но, чет-ботовите не можат да го заменат физичкото присуство што е клучно за будистичките ритуали. Затоа во февруари, универзитетот, заедно со технолошките компании, го претстави Будароидот, хуманоиден робот-монах дизајниран да им помага на свештениците.
Паралелно, се создаваат хуманоидни роботски монаси кои би можеле да им помагаат на свештениците во иднина. Во Рим е создаден католички четбот базиран на 2.000 години црковни учења, бидејќи сè повеќе верници бараат духовни одговори преку вештачка интелигенција.
Ризиците – од дезинформации до измама
Но, растечката побарувачка доаѓа со загриженост. Според едно истражување, речиси 40% од младите христијани сметаат дека советите од вештачката интелигенција се исто толку веродостојни како и оние од свештениците во вистинските цркви.
„Четботот може да ги имитира зборовите на Исус, но сакам да сугерирам дека не може да го имитира срцето на Исус“, вели православниот свештеник Кристофер Хоуп.
Во исто време, експертите предупредуваат на ризици кои се движат од дезинформации до проблеми со приватноста и измами. Некои апликации веќе се суспендирани или ревидирани поради неточности и заведувачка содржина.
„Треба да бидеме претпазливи кога ѝ даваме морален авторитет на вештачката интелигенција. Ова ги пренесува на алгоритамските одлуки кои претходно беа во сферата на заедницата, традицијата и човечката одговорност“, коментираше антропологот Веб Кејн од Универзитетот во Мичиген.
Критичарите го споредуваат новиот тренд со телевизиските проповедници од минатото, но во уште повлијателна дигитална форма. Тие велат дека постои ризик технологијата да ја претвори верата во производ, а духовните пораки во платена услуга, достапна само со неколку кликања.
„Моето истражување покажува дека честопати одговорите на овие ботови се небиблиски… Тие се привлечни и убедливи, но содржат теолошки искривувања што можат да ги доведат во заблуда верниците“, вели Бет Синглер, антрополог на Универзитетот во Цирих.
Исто така, постојат загрижености дека вештачката интелигенција би можела да манипулира со луѓето. Водителот на подкастот Греам Мартин рече дека тестирал апликација наречена „Text With Jesus“, која дала убедливи одговори, но бил загрижен кога „Исус“ го охрабрил да надгради на платена верзија. Тој рече дека постои ризик луѓето да бидат заведени и да формираат емоционална врска со вештачка интелигенција.
Иако папата Лав XIV го признава „човечкиот гениј“ зад вештачката интелигенција, тој исто така ја гледа како еден од најсериозните предизвици со кои се соочува човештвото. Минатата година, тој предупреди дека вештачката интелигенција може негативно да влијае на интелектуалниот, невролошкиот и духовниот развој на луѓето.
