Свет

САД и Иран разменуваат нови удари во сенка на погребот на Али Хамнеи

САД и Иран разменуваат нови удари во сенка на погребот на Али Хамнеи

САД и Иран повторно разменуваат удари, додека во Иран се одвива погребот на покојниот врховен лидер ајатолах Али Хамнеи. Вашингтон соопшти дека погодил 90 воени цели, дел во близина на Ормузкиот Теснец, а набљудувачи јавуваат за нагло опаѓање на бројот на бродови што минуваат низ овој стратешки морски коридор. Иранските власти наведоа дека во последните два дена загинале 14 лица.

Државните медиуми во Техеран информираа дека биле погодени цели во близина на нуклеарната централа „Бушер“, повикувајќи се на заменик-гувернерот на провинцијата. САД не ги коментираа најновите удари. Техеран објави дека, како одговор, нападнал американски објекти во Кувајт, Бахреин и Катар, а подоцна во четвртокот соопшти и за нови удари по цели во Кувајт, Јордан и Ирак.

Меѓутоа, масовни поворки се собраа на погребалните церемонии по шест дена жалост, објави Би-би-си. „Телото на маченичкиот лидер на Исламската револуција беше положено во меморијалната сала на светилиштето на Имам Реза“, јави државната телевизија ИРИБ, цитирана од АФП. Додека верниците чекаа надвор и ги слушаа молитвите, ковчегот, покриен со националното знаме, беше внесен во светилиштето на Имам Реза во Мешхед, неговиот роден град во источен Иран. На погребот не присуствуваше неговиот син и посочен наследник Моџтаба Хамнеи, кој не е виден по нападот во кој, според извештаи, бил тешко ранет, а татко му загинал. Присутните развеваа ирански знамиња, а дел од нив носеа плакати со закани упатени кон претседателот на САД Доналд Трамп. Хамнеи беше убиен на 28 февруари, во првите часови од американско-израелските удари врз Исламската Република.

Иранското Министерство за надворешни работи ги осуди најновите американски напади како „тешко воено злосторство“ и ја опиша американската администрација како „злонамерна и психопатска“. Властите наведоа и дека е причинета штета на мостови и на железничката линија меѓу Техеран и Мешхед, каде што се одржува погребот. Според Министерството за здравство, во пет провинции загинале 14 лица, а 78 се повредени. Државите од Заливот ја потврдија информацијата за ирански напади: во главниот град на Бахреин, Манама, се слушнале експлозии, Кувајт пресретнал ракети и беспилотни летала, а Катар издал безбедносно предупредување. Подоцна експлозии одекнаа и во јужното иранско пристаниште Конарек, каде што, според локален претставник, морнарички објект бил нападнат од „непријател“. Американски одбранбен претставник за Би-би-си нагласи дека САД немале удари на иранска територија во последните часови.

Претседателот на иранскиот парламент Мохамад Багер Галибаф, кој е и главен преговарач на земјата со САД, напиша на Икс дека Америка „сè уште не разбира дека малтретирањето и прекршувањето на дадени ветувања повеќе не остануваат без последици“. „Ќе бидам јасен: ако нè нападнете, ќе добиете ист одговор“, порача тој, додавајќи дека Ормузкиот Теснец ќе биде отворен само под услови што ќе ги одреди Иран, а не под „американски закани“.

Централната команда на САД (ЦЕНТКОМ) соопшти дека најновата серија удари има за цел дополнително да ја ослаби способноста на Иран да напаѓа трговски бродови и цивилни морнари во стратешкиот морски премин. Според соопштението, погодени се 90 ирански воени цели, меѓу кои системи за противвоздушна одбрана и логистичка воена инфраструктура долж брегот на земјата. „Последните удари следуваат по успешно изведени офанзивни операции во Иран претходната ноќ“, наведе ЦЕНТКОМ.

Фил Белчер, директор за поморски прашања во меѓународната организација на независни танкерски оператори Интертанко, посочи дека бројот на бродови што минуваат низ Ормузкиот Теснец по јужната рута, поблиску до Оман, веќе е „едноцифрен“ по ескалацијата на судирите. Според него, вкупниот дневен број пловни објекти паднал на околу 30, од приближно 70 пред една недела, и е далеку под вообичаените околу 130 дневно пред почетокот на војната меѓу САД и Иран годинава. За Би-би-си Радио 4, Белчер додаде дека по потпишувањето на меморандумот за разбирање меѓу Иран и САД минатиот месец се појавил „бран оптимизам“ во бродарството, но ситуацијата сега е дијаметрално спротивна и циклусот на насилство има големо влијание врз бизнисот и самите морнари.

Во средата навечер, иранската државна телевизија јави за осум експлозии во Бандар Абас и соопшти дека две ракети ги погодиле пристаништата Сирик и Џаск во јужниот дел на земјата. Телевизијата додаде дека два проектила удриле и на островот Абу Муса, кој со децении е предмет на територијален спор меѓу Иран и Обединетите Арапски Емирати. Сè уште не е познат целосниот обем на штетите од американските удари, но ирански медиуми известија за прекини на електроснабдувањето во Чабахар и за пожар во касарна на Корпусот на чуварите на Исламската револуција во Бушер. Фотографии објавени на социјалните мрежи прикажуваат оштетувања на морската контролна кула во Чабахар.

Порано во средата ЦЕНТКОМ нагласи дека го држи Иран одговорен за „неоправдана агресија против трговското бродарство и цивилните екипажи“ кои слободно минуваат низ витален меѓународен воден пат.

Претседателот на САД Доналд Трамп доцна во средата изјави дека Техеран „се јави пред малку“ и „многу силно“ сака да постигне договор. „Едноставно не знам дали заслужуваат договор. Не знам дали ќе го почитуваат – во тоа е проблемот.“ Сегашната ескалација е најтешката размена на удари меѓу САД и Иран откако на 17 јуни беше потпишан меморандумот за разбирање. Американскиот лидер наведе дека договорениот прекин на огнот со Исламската Република од минатиот месец веќе е „завршен“. „Не сакам повеќе да се занимавам со нив. Тие се шљам… Знаете ли што е шљам? Тие се шљам. Болни луѓе се“, изјави тој пред новинарите. Во одговор, иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи напиша на Икс: „Не возвраќаме на вулгарност со вулгарност, туку со дејства – без страв и со голема храброст.“

Спогодбата меѓу САД и Иран содржеше 14 точки, меѓу кои 60-дневен прекин на огнот за продолжување на преговорите, гарантирање на безбедното минување на бродовите низ Ормузкиот Теснец и постепено укинување на американските санкции против Иран. Иако 60-дневниот рок сè уште не истекол, Трамп изјави дека понатамошните разговори се „губење време“.

Имате вест, приказна или проблем? Пишете ни