По 14 години во вселената, сателитот „Ван Ален Сонда А“ стана ракета од 600 килограми. Магнетните бури на Сонцето ја променија неговата траекторија и неговата судбина ќе биде одлучена вечерва.
Сателитот на НАСА, тежок 590 килограми, се враќа кон Земјата и се очекува да направи неконтролирано „нурнување“ низ атмосферата во рок од неколку часа, по речиси 14 години во орбитата, објавува „Њујорк пост“.
Американската вселенска агенција ја следи сондата „Ван Ален“ и предвидува дека повторно ќе влезе во атмосферата во 19:45 часот по источно време (1:45 часот по средноевропско време во среда), иако точното време може да варира во рок од 24 часа. Бидејќи сателитот се движи со илјадници километри на час, научниците не можат точно да предвидат каде ќе паднат остатоците.
Се очекува сондата „Ван Ален“ на НАСА повторно да влезе во атмосферата на Земјата речиси 14 години по лансирањето. Од 2012 до 2019 година, вселенското летало и неговиот близнак, Сондата Ван Ален Б, летаа низ појасите Ван Ален – прстени од наелектризирани честички заробени од магнетното поле на Земјата. Целта на мисијата беше да се разбере како овие честички се акумулираат и распрснуваат. Појасите ја штитат Земјата од космичко зрачење, сончеви бури и постојаниот сончев ветер, кои се штетни за луѓето и можат да ја оштетат технологијата, па затоа нивното разбирање е клучно, соопшти НАСА.
Од 9 март 2026 година, Вселенските сили на САД предвидуваат дека вселенското летало од речиси 1.300 фунти (600 кг) повторно ќе влезе во атмосферата приближно во 19:45 часот по источно време (EDT) на 10 март 2026 година (1:45 часот по средноевропско време во среда), со маргина на неизвесност од +/- 24 часа. НАСА очекува поголемиот дел од вселенското летало да изгори за време на повторното влегување, но се очекува некои компоненти да преживеат. Ризикот од повреда на луѓето на Земјата е низок – приближно 1 на 4.200. НАСА и Вселенските сили ќе продолжат да го следат повторното влегување и да ги ажурираат прогнозите.
Лансирани во 2012 година
Првично дизајнирани за двегодишна мисија, сондите Ван Ален А и Б беа лансирани на 30 август 2012 година. Речиси седум години, тие собираа невидени податоци за двата трајни радијациски појаси на Земјата, именувани по научникот Џејмс Ван Ален. НАСА ја заврши мисијата откако двете сонди останаа без гориво и повеќе не можеа да бидат насочени кон Сонцето за да ги напојуваат своите системи.
Мисијата „Сондите Ван Ален“ беше прва од ваков вид, дизајнирана да работи и собира научни податоци со години директно во радијациските појаси – регионот околу нашата планета каде што повеќето вселенски летала и мисии со екипаж го минимизираат својот престој за да избегнат опасно зрачење.
Мисијата на НАСА, управувана од Лабораторијата за применета физика на Универзитетот Џонс Хопкинс, направи неколку важни откритија, вклучувајќи ги и првите податоци што го докажуваат постоењето на преоден трет радијациски појас што може да се формира за време на периоди на интензивна сончева активност.
Погрешни пресметки
Кога мисијата заврши во 2019 година, анализите покажаа дека вселенското летало повторно ќе влезе во атмосферата во 2034 година. Сепак, овие пресметки беа направени пред тековниот сончев циклус, кој се покажа како многу поактивен од очекуваното. Во 2024 година, научниците потврдија дека Сонцето го достигнало својот „сончев максимум“, предизвикувајќи интензивни космички феномени. Овие услови го зголемија атмосферското влечење на сондата над првичните проценки, што доведе до негово рано повторно влегување.
Податоците од мисијата продолжуваат да играат витална улога во разбирањето на вселенското време и неговите ефекти. Со испитување на архивирани податоци, научниците ги проучуваат радијационите појаси, кои се клучни за предвидување на влијанието на сончевата активност врз сателитите, астронаутите, па дури и врз Земјините системи како што се комуникациите, навигацијата и електричните мрежи.
Се очекува вториот сателит во мисијата – сондата Ван Ален Б – повторно да влезе во атмосферата не порано од 2030 година.
Fin de course prématurée pour la mission Van Allen. Frappée par l'intense activité solaire, la sonde va plonger dans l'atmosphère terrestre avec 8 ans d'avance https://t.co/DGdQ7tnlSS
— Numerama (@Numerama) March 10, 2026