Пластиката буквално го преплави светот и тоа не само во комерцијална или метафорична смисла, туку и физички, бидејќи со неа се полни океаните, реките, морињата, воздухот, а во 2022 година беше пронајдена во човечка крв. Затоа, сега одлуката на Европската комисија за забрана на козметичките производи стапи на сила од 15 октомври, ова важи за сите производи што содржат микропластика. Станува збор за честички кои не можат да се рециклираат и завршуваат во околината и ја загадуваат, а истражувањата покажаа дека влијаат на здравјето на човечките клетки.
Иако не ни размислуваме за тоа, микропластиката е присутна во козметиката со децении. Токму поради свесноста за неговото влијание врз животната средина, многу големи светски компании престанаа да произведуваат препарати со оваа „состојка“. Ваквите производи имаат посебна ознака дека се еколошки и дека не содржат микропластика, иако ова означување се уште не е законска обврска.
Стандардно, микропластиката се сите пластични честички помали од 5 mm во должина и тие се поделени на примарни и секундарни.
Примарните честички се, на пример, честички кои се додаваат на производите по дизајн, како оние во козметиката, додека секундарните честички се создаваат со распаѓање на поголеми пластични предмети како што се рибарски мрежи или ПЕТ амбалажа. Како таква, речиси и да нема област од животот каде што не е присутна пластиката, односно се наоѓа во облеката, храната, водата, воздухот.
Козметички производи кои содржат микропластика
Микропластиката се користи во козметичката индустрија за подобрување на ефектите на производите, најчесто во форма на честички од полипропилен.
Содржат пилинг за кожа, паста за заби „со гранули“, гелови за туширање, шампони, маски за коса, разни креми за лице, дури и бои. Шминката е богата и со микопластика, па може да се најде, на пример, во сенки за очи, маскари или украсен сјај, кои штотуку беа забранети од Европската комисија.
Во споменатите производи „пластичната материја“ служи за високата вискозност на течноста. Друга причина зошто производителите го користат е економската профитабилност, бидејќи пластиката е евтина суровина. Меѓутоа, поради зголемената свест за степенот на загаденост на планетата и фактот дека на пластиката и се потребни стотици години за да се распадне, многу брендови престанаа да произведуваат таква козметика и најдоа биоразградливи алтернативи.
Според некои истражувања, микропластиката во козметиката предизвикала контаминација на околу 4,1 отсто од европските мориња. Затоа ЕУ го дефинираше Зелениот договор и во негови рамки Акциониот план за нула загадување. Со ова Европската комисија си постави цел до 2030 година да го намали загадувањето со микропластика за 30 отсто. Затоа ќе бидат повлечени производите со сјај и микро ракчиња.
Влијанието на микропластиката врз здравјето
Во просек, човек неделно „јаде“ или внесува околу 5 грама пластика. И покрај овој факт, нема многу официјални студии за штетното влијание на микропластиката, но иницијативите во светот се се погласни. Голем чекор кон утврдување што точно му прави на нашето тело е откривањето на микропластика во крвта, што беше откриено од научниците во март 2022 година при проверка на примероците од крв од 22 возрасни лица.
Пластични честички биле пронајдени кај 17 испитаници, а како што пишува „Национална географија“, половината содржела ПЕТ пластика, третина полистирен, а четвртина полиетилен од кој се прават пластични кеси.
Тие додаваат дека една студија покажала дека микропластиката може да се закачи на надворешните мембрани на црвените крвни зрнца и да ја ограничи нивната способност за транспорт на кислород. Затоа се смета дека предизвикуваат и алергиски реакции, апоптоза (програмирана клеточна смрт) и оштетување на клеточната мембрана.
Истражувачи од Велика Британија, поточно од Медицинскиот факултет „Хол Јорк“ откриле микропластични честички во долните делови на белите дробови, а најчест е полипропиленот. Претходно беше пронајден и во плацентата на бремени жени.
Влијанието на микропластиката врз животната средина
Загадувањето на животната средина со пластика претставува широко поле на научно проучување, а притоа особено внимание се посветува на загадувањето на морето и океанот и влијанието врз водниот екосистем.
Според официјалните податоци на Обединетите нации, во морињата има 51 трилион микропластични честички, што, како што наведоа, е 500 пати повеќе отколку што има ѕвезди во нашата галаксија. Доколку ваквата состојба продолжи, се претпоставува дека до 2050 година во океаните ќе има повеќе пластика отколку риби.
Во водите околу Велика Британија е откриено 100 отсто повеќе загадување отколку пред неколку години, а слични податоци доаѓаат и од Азија.
Кога зборуваме на оваа тема, секој има пред очи слики од пластични кеси на брегот на океанот или риби кои пливаат околу некоја пластична кофа, на пример. Тоа е затоа што во светот годишно се користат околу 1.000 милијарди парчиња пластични кеси, а помалку од 1 процент се рециклира.
Микопластиката од автомобилските гуми претставува посебна закана затоа што дури 78 проценти од микропластиката во океаните потекнуваат од гуми, а употребата на синтетичка облека не е занемарлива бидејќи меѓу 200 и 500 илјади тони микропластика од текстил завршуваат во светите води секоја година. .