Цените на нафтата нагло пораснаа, а берзанските индекси паднаа во раната трговија откако САД и Израел започнаа напади врз Иран во текот на викендот. Во недела навечер, американската сурова нафта се зголеми за дури осум проценти, на околу 72 долари за барел, а подоцна се стабилизираше на 71 долар. Суровата нафта Брент, која служи како глобален репер, првично скокна за повеќе од 12 проценти на околу 82 долари, но подоцна се сведе под 78 долари. Во петок, цената на Брент беше малку повеќе од 73 долари за барел, пишува CNN .
Во меѓувреме, берзанските индекси се во пад. Фјучерсите за S&P 500, Nasdaq и Dow паднаа за околу 1 процент. Од друга страна, фјучерсите за нафтени компании како Exxon и Chevron пораснаа за околу 2 проценти, додека акциите на одбранбени компании како Northrop Grumman и Lockheed Martin малку пораснаа.
Првичниот пораст на цените на нафтата, иако остар, беше во голема мера очекуван и во рамките на проценките на аналитичарите за пазар кој беше потресен, но не премногу загрижен. Цените, исто така, се зголемија во очекување на напад врз Иран. Трговците проценуваат дека сегашното нарушување на пазарот ќе биде релативно краткотрајно. Сепак, останува значителна неизвесност околу обемот и времетраењето на војната, за која претседателот Доналд Трамп посочи дека може да трае со недели.
Аналитичарите предупредуваат дека повеќе немири, хаотичен вакуум во власта, напади што би го запреле производството или продолжено затворање на клучниот Ормутски теснец би можеле да ја зголемат цената на нафтата на 100 долари за барел или повеќе. Доколку се оствари такво сценарио, против кое пазарот моментално се обложува, цените на бензинот би можеле да експлодираат. Тоа би можело да ги принуди Американците да платат висока цена за промена на режимот во Иран и да ги влоши загриженостите за трошоците за живот.
Иран како клучен играч на пазарот на нафта
Иран игра клучна улога на глобалниот пазар на нафта. Тој е голем производител, контролира витален поморски пат за транспорт на сурова нафта и ја извезува во земји со голема побарувачка, како што е Кина. Според податоците на ОПЕК, Иран има трети најголеми докажани резерви на нафта во светот.
Организацијата на земјите извознички на нафта (ОПЕК) и нејзините сојузници објавија во неделата дека ќе го зголемат дневното производство за 206.000 барели, откако претходно годинава ги паузираа постепеното зголемување. Во четвртиот квартал од минатата година, ОПЕК го зголеми производството за 137.000 барели дневно. Иако ова зголемување би можело до одреден степен да го намали растот на цените, енергетските аналитичари не очекуваат значително да ги намали цените.
Ормутскиот теснец – крвотокот на светското снабдување
Ормутскиот теснец, тесен воден пат покрај јужниот брег на Иран, е главна рута за транспорт на сурова нафта од земјите богати со нафта како што се Саудиска Арабија и Кувајт до остатокот од светот. Иран ја контролира северната страна од теснецот. Низ него поминуваат околу 20 милиони барели нафта дневно, што е околу една петтина од глобалното дневно производство. Американската администрација за енергетски информации (EIA) го нарекува „критичен нафтен коридор“.
Иран се закани дека ќе го затвори виталниот воден пат во претходните конфликти со САД и западните земји. За време на 12-дневниот конфликт меѓу Иран и Израел минатата година, „Голдман Сакс“ процени дека цените на нафтата би можеле да надминат 100 долари за барел во случај на „продолжено нарушување“ во теснецот.
