Војната меѓу Израел и Хамас трае речиси две недели, а за тоа време на двете страни загинаа голем број цивили. Последен во низата настани кои го шокираа светот и предизвикаа бројни реакции во вид на осуда е гранатирањето на болница во Појасот Газа.
И додека палестинската милитантна група Хамас го обвинува Израел за нападот, нарекувајќи го „воено злосторство“, ИД категорично ја отфрли одговорноста, велејќи дека болницата не била цел на израелската армија. Според нив, првичната истрага покажала дека експлозијата била предизвикана од неуспешното лансирање на ракета на Исламски џихад.
Во секој случај, според палестинското Министерство за здравство, сцените во и околу болницата Ал Ахли се неописливи и не можат да се споредат со ниту еден напад досега. Поради ова, протести се одржаа низ целиот свет – од Бејрут, преку Хехеран, Јордан и сè до Колумбија.
Палестинскиот претседател Махмуд Абас прогласи тридневна жалост и рече дека гаѓањето на болницата е воено злосторство што не може да се толерира. Белата куќа соопшти дека американскиот претседател Џо Бајден, кој денеска пристигна во Израел, бил огорчен од гранатирањето на болницата.
Заменик-претседателот на рускиот Совет за безбедност, Дмитриј Медведев, смета дека САД треба да ја сносат крајната одговорност за нападот, а турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган го повика човештвото да преземе акција за да се запре, како што вели, „израелската бруталност без преседан“. Во оваа прилика реагираше и шефот на европската дипломатија, Јосеп Борељ, кој посочи дека е неопходно да се идентификуваат и казнат одговорните.
И додека ја префрла одговорноста од едната на другата страна, а има помали реакции на осуда, меѓу сето тоа, поставува и друго прашање – кој и на кој начин би можел да ја сноси одговорноста за нападот врз цивилите во Појасот Газа?
Гранатирањето на болницата дополнително ја усложнува и онака сложената војна
Соговорниците на Еуроњуз Србија се согласуваат дека последното гранатирање е пресвртница што може да доведе до дополнително усложнување на и онака комплицираната и сложена ситуација.
Поранешниот истражувач на Меѓународниот кривичен суд за СФРЈ во Хаг, Невенка Тромп Вркиќ, за Еуроњуз Србија вели дека бомбардирањето на болница во Газа е воено злосторство, без разлика која страна е одговорна, со или без предумисла. Тој, исто така, вели дека актуелните настани во Газа не се изненадувачки, бидејќи ја покажуваат долгорочната доследност на двете страни: Хамас во провокациите, а Израел во возвраќање со непропорционална сила и кршење на хуманитарното право.
„Претходните извештаи и истражувања велат дека она што се случува на Блискиот Исток е нешто што не може да не изненади. Нападите на болницата се, без какво било сомневање, воено злосторство“, вели таа.
Анте Летица, поранешниот шеф на операциите на Хрватската безбедносно-разузнавачка агенција, се согласува дека бомбардирањето на болницата е кривично дело и за Euronews Србија вели дека, од друга страна, тоа е и кривично дело што може да доведе до влошување на ситуацијата.
„Гледаме дека средбата на Бајден со претседателот на Египет, кралот на Јордан и претседателот на палестинската управа е откажана. Мислам дека кој и да го направил тоа, тој направил страшно злосторство што ќе биде тешко да се докаже. Слушнав дека Русите се јавија и му кажаа на Израел дека „се гледаат сателитски снимки за да се види кој го направил тоа. Секако, се случи страшно злосторство што ќе има последици“, смета тој.
Во летокот се вели и дека одложувањето на копнената акција на Израел во Газа се случува бидејќи Израел е свесен дека голем број луѓе би ги загубиле животите. Како што вели, има и притисок од САД и ЕУ врз Израел и дека мора да се грижи за заштита на цивилите, што е особено тешко во тој случај.
„Тоа е невозможно во ситуацијата во која се наоѓа Газа, со толку густо население и толкаво количество оружје, опрема и луѓе. Би имало страшни жртви и мислам дека Израел е оправдан да ја запре оваа акција, иако за жал Израел беше се стави во ситуација да мора нешто да преземе, а тоа е можно само како ликвидација на Хамас и влез во Газа.Тоа е проблем, има големи жртви и ситуација која може да излезе од контрола и тогаш никој може повеќе да го контролира тој конфликт“, смета тој.
Со ова се согласува и Тром Вркиќ, кој вели дека околностите се такви што водење на хумана војна, без страдање на невини цивили, е речиси невозможно.
„Зборуваме за водење војна во урбаните средини, што е апсолутно невозможно на начинот на кој се случува сега, без да се прекршат сите закони што со право ги регулира меѓународното хуманитарно право“, рече таа.
Кога ќе се води истрагата и како ќе изгледа?
Организациите за човекови права и меѓународни правни експерти бараат од Меѓународниот кривичен суд да започне истрага за наводите за воени злосторства извршени од Израел и Хамас. Сепак, ова барање, според Тромп Вркиќ, е доста сложено.
„Што се однесува до ставањето во извештаите на сите можни квалификации за кршење на меѓународното хуманитарно право, беше забележано и во претходните случаи каде Газа беше театар на воени конфликти. Недостигаат факти, нема потврда дека ова е репликација на вакви конфликти од минатото.Досега нема доделување одговорност во ниту еден суд, ниту за Хамас, ниту за Израел и не гледам можност нешто да се промени.Причините се слоевити.Документирање што се случува на ова моментот во Газа е неопходен. А новинарските извештаи се важни во овој момент. Меѓутоа, кога се поставува прашањето за одговорност во моментов на индивидуално или на државно ниво, не гледам никакво движење“, вели таа.
Се потсетува на формирањето на ад хок судови за воени злосторства по настаните во поранешна Југославија и Руанда. Сепак, додава тој, сè уште нема јасен одговор каде и како на поединци може да им се суди за работни кривични дела во случај на тековна војна на Блискиот Исток.
„На овој проблем во Израел и Газа му треба одговор денес, а не утре. Тие судови нема да го донесат. Процесот на истражување и документација е важен. Дали силите ќе можат да ја запрат војната. Тоа е најважното нешто. Вклучувајќи ги и личните одговорноста за она што се случува може да го забави патот до политички договор.Ако во исто време луѓето кои треба да преговараат се соочат со закани дека ќе бидат притворени и обвинети по мирот, можат да одлучат да ги одложат мировните преговори.Ова се големи работи кои тешко се раздвојуваат. Меѓународното хуманитарно право треба да биде недискриминаторски. Секоја страна треба да одговара за злосторствата. До денес не најдовме механизми за таа непристрасност“, објаснува таа.
Таа вели дека стравот се вратил во Газа бидејќи луѓето, вели таа, веруваат дека државата не може да им гарантира безбеден живот.
„Овие луѓе се толку очајни затоа што за нив веќе не е поволно да се вратат на старите патишта. Да се постигне мировен договор и Газа да се врати во изолација, најголемиот отворен затвор во светот. Начинот на кој Израел ја контролира Газа е наречена „Газа на инфузија”. Протекуваат доволен медицински материјал, храна и слично само за да останат живи без перспектива. Тешка ситуација. Сега се борат најголемите и најважните цивилизациски дилеми и проблеми. Нема инстант решение , во овој момент најважно е тоа да не дојде до ескалација на целиот Блиски Исток, бидејќи тогаш на некој начин сите ќе бевме жртви на оваа трагична војна“, рече таа.
Многу дезинформации на социјалните мрежи
Ракетниот напад на болницата во Газа доведе и до многу дезинформации на социјалните мрежи. Има стотици такви информации, но еден од твитовите на мрежата Х, кој подоцна беше избришан заедно со сметката, е наводниот профил на новинарката на Ал Џезира, Фарида Кан, која изјавила дека со свои очи видела дека се работи за Ракетата на Хамас „Ајша 250“. Сепак, оваа медиумска компанија набрзо објави дека овој профил нема никаква врска со нив.
Друга од лажните сметки е ФБ страницата на израелската армија, која шири дезинформации по веста за експлозијата. И оваа страница е избришана, а на верификуваната сметка на Спринтер, која ја следат повеќе од 360.000 луѓе, пишува дека американскиот Волстрит журнал објавил дека „бомбата што била фрлена во болницата била МК-84, од американско производство“.
Сепак, овој медиум никогаш не објави ваква информација. Некои посигурни извори објавија видеа кои досега не се демантирани.
На нив е прикажана ракета истрелана од Хамас, која или не успеала или била соборена од израелската армија и паднала во два различни делови на градот. Очигледно еден од нив удрил во болница. Се шпекулира и дека се работи за грешка на Исламскиот палестински џихад.