Во хотелот Јама во Словенија, при реновирањето на хотелот во 2016 година, пронајдени се тајни соби кои служеле како центар за комуникација на тогашната тајна полиција на УДБ. Шпионите влегле во нивниот таен комуникациски центар сместен во една од собите на приземјето на овој словенечки хотел, кој бил еден од најпосетуваните хотели во земјата за време на Југославија. Јосип Броз Тито често престојувал таму со сопругата.
Во хотелот „Јама“ во Словенија, Јосип Броз Тито беше домаќин на многу државници, како што е шахот на Иран, Реза Пахлави, чија фотографија се уште е изложена во ходникот на хотелот. И додека тие тогаш се забавувале во луксузниот хотел, покрај нив се одвивал сосема поинаков живот на чело со организацијата Удба, типичен за периодот на Студената војна. Се чини дека Постојна била вистинското место за тоа бидејќи се наоѓала недалеку од границата со Западна Европа. Очигледно, во тоа време под површината се случуваа многу работи што ние обичните смртници не ги знаевме, ниту ги чувствувавме.
Како изгледа шпионското дувло денес?
Денес овие простории се отворени за јавноста и може да се погледнат со водство на аудио водич, но и во обиколка со вистински водич. Туристичката тура е наменета за лица над 15 години и трае околу час и половина. Тајните соби, како што ги нарекуваат денес, биле откриени сосема случајно при реновирањето на хотелот кој го купил претприемачот Марјан Батагељ.
Откако ги реновираа сите соби, останаа со приземје, каде што се сервисните површини и денес. Имаше челична врата која беше заклучена и никој не знаеше што има зад неа. Тие упаднаа и имаа што да видат. Пронајдоа четири соби за заслушување. Тие се наоѓале веднаш до самата перална, а во нив имало слушалки, цивилни и воени телефонски јазли и соба за одмор со кревети.
Целата висина на хотелот беше простор без врати и прозорци. Очигледно, се користеше за спроведување моќни кабли. Некои соби беа и звучно изолирани, а сите во тоа време веќе имаа телефони. Сега знаеме зошто. Порано имаше антена на покривот на хотелот. Имаше неколку излези од просторот, еден преку вратило во самата Постојна јама. Откритието беше шокантно за сите.
Кој знаеше сè за тајните шпионски соби?
Батагељ верува дека шпионските соби најверојатно биле изградени во 1969 година и дека биле дел од поширок систем. Долго време ги бараа оригиналните нацрти на хотелот за да видат кој ги дизајнирал. И на крајот ги најдоа. Собите се планирани веднаш до пералната за да бидат што подалеку од вработените во хотелот и од самите гости. Недостатокот на влажност во просториите создаде идеални услови за поставување чувствителна опрема. На целата опрема имало дебел слој прашина, што значи дека никој не се задржал подолго време во просториите. Денес таму може да се види оригинален мебел од тоа време, но и бројна опрема.
И тогаш почнаа гласини за тоа кој од поранешните функционери знаел за тоа. Никој не сакаше да каже ни збор за тоа. Можеби и после толку години луѓето се плашеа да кажат било што. Впрочем, тоа беше местото каде што беше Удба. Можеби и сите вработени во хотелот биле шпиони? А можеби само некои знаеле? И денес многу луѓе се прашуваат тоа. Поранешниот директор на хотелот, кој замина во пензија, веројатно знаел за тајните соби, но никој од постарите вработени во хотелот не сакал да им каже на новинарите на Јутарњи лист кои го посетиле хотелот „Јама“. И денес, многумина не сакаат да зборуваат за тоа, иако поранешниот шпионски центар оттогаш стана популарна туристичка атракција која секој може да ја види. Неверојатно е како таков простор толку долго остана тајна по распадот на Југославија, а се наоѓаше во еден од најпознатите хотели во Словенија.
„На рецепција ми рекоа дека се е во ред“
Една од туристите која престојувала во хотелот „Јама“ на новинарите на Јутарњи лист им раскажала за своето искуство кога почувствувала дека нешто не е во ред во тој хотел.
– Откако ја посетив познатата Постојна јама, отидов да спијам во хотелот Јама, во близина. Додека поминував низ ходникот, слушнав звук. Но, на почетокот не реагирав, изјави жената која сакаше да остане анонимна.
– Повторно се повтори. Се прашував што се случува толку доцна. Излегов од собата, но немаше ништо. Се вратив во кревет за да спијам, но повторно слушнав некоја врева, како некој постојано да излегува и влегува во собата до мојата. Веќе почнав да се прашувам дали слушам духови, што се случува… На приемот ми рекоа дека се е во ред, дека во собата до мојата нема гости. Тие се изненадени што ја слушам вревата. Едвај заспав. Вториот ден, кога излегував од хотелот, сè уште имав необично чувство. Само години подоцна открив зошто.
