Поранешниот српски претседател Александар Вучиќ се обидува да го повтори политичкиот модел на рускиот претседател Владимир Путин, со замена на претседателската функција со премиерската, за да го задржи влијанието врз власта. Меѓутоа, во пресрет на утрешните предвремени парламентарни избори во Србија, неизвесноста е толку голема што дури и Путин поставувал прашања за успешноста на овој политички потег, пишува „Блумберг“.
Вучиќ на 27 септември поднесе оставка од претседателската функција, со намера по парламентарните избори на 25 октомври да се врати на премиерската позиција. Овој потег потсетува на политичката стратегија што Путин ја примени во Русија во 2008 година, кога по истекувањето на претседателскиот мандат стана премиер, задржувајќи значително политичко влијание.
Сепак, за разлика од претходните изборни циклуси, Вучиќ се соочува со сериозен предизвик од опозициското движење произлезено од повеќемесечните студентски протести.
Путин го прашувал Вучиќ дали е сигурен во својот план
Според „Блумберг“, за време на едночасовниот телефонски разговор, одржан непосредно пред оставката на Вучиќ, рускиот претседател поставил повеќе прашања за можните политички ризици и сигурноста на сојузниците на српскиот политичар.
„Ме изненади со својот рационален пристап, со прашањата за можните тешкотии на патот и за доверливоста на сојузниците“, изјавил Вучиќ во неодамнешно интервју во Белград.
Тој додал дека на Путин му одговорил оти се надева дека сè ќе биде во ред.
Разговорот покажува дека и во Москва внимателно се следи политичкиот развој во Србија, каде што претстојните избори би можеле да донесат значителни промени во распределбата на политичката моќ.
Студентското движење станува главен предизвикувач
На утрешните избори, граѓаните на Србија ќе избираат 250 пратеници во Народното собрание.
Главната политичка борба се води меѓу Српската напредна партија (СНС), која со години доминира на политичката сцена, и новото политичко движење произлезено од студентските протести.
Протестите започнаа по трагедијата во Нови Сад во ноември 2024 година, кога при уривање на бетонска настрешница на железничката станица загинаа 16 лица.
Незадоволството постепено прерасна во пошироко движење кое бара одговорност за трагедијата, борба против корупцијата и подобро функционирање на државните институции.
Според објавените истражувања на јавното мислење, резултатите се противречни и не овозможуваат сигурен заклучок за тоа која политичка опција ќе освои најмногу гласови.
Изборите ќе бидат тест за политичката иднина на Србија
Вучиќ повеќе од една деценија е една од централните фигури во српската политика, најпрво како премиер, а потоа како претседател.
По неговата оставка, претседателските овластувања привремено ги презеде претседателката на Народното собрание, Ана Брнабиќ, до изборот на нов шеф на државата.
Покрај внатрешнополитичката неизвесност, Србија се соочува и со застој во процесот на европска интеграција, додека продолжува да одржува блиски односи со Русија и Кина.
Според анализата на „Блумберг“, утрешното гласање ќе претставува важен тест за планот на Вучиќ да се врати на премиерската функција, но и за способноста на студентското движење да ја претвори поддршката од улиците во парламентарни мандати.
Изборниот исход ќе покаже дали политичката стратегија за задржување на власта преку промена на функцијата ќе биде успешна или Србија ќе влезе во нова фаза на политички промени.