Во декември, увозот на руска нафта од ЕУ се намали за 270.000 барели дневно на 900.000 барели дневно од ноември, според податоците на Меѓународната агенција за енергија (ИЕА), цитирани од Ројтерс.
Падот е резултат на ембаргото на руската нафта увезена во ЕУ по морски пат, кое стапи на сила на 5 декември, како и на плафонот што го наметнаа земјите од Г-7 на цената на руската нафта од 60 долари за барел. Мерките се директна последица на руската инвазија на Украина, која започна пред речиси 11 месеци, јави БТА.
Каде пристигнаа руските буриња пред декември?
Најголем дел од руската нафта испратена по морски пат до земјите-членки на ЕУ, или 160.000 барели од вкупно 230.000 барели, е увезена во Бугарија, која ужива исклучок од ембаргото. Еден танкер пристигна во Италија, а два други во Холандија, според месечниот извештај на ИЕА објавен во средата. Од јануари, само Бугарија има право да увезува руска нафта по морски пат во ЕУ, додаваат од ИЕА.
Како работи гасоводот Дружба?
Извозот на руска нафта преку гасоводот Дружба, кој започнува од Русија и се разгранува во два правци, не спаѓа под ембаргото. Северниот правец поминува низ Белорусија и Полска и стигнува до Германија, а јужниот правец ги преминува Украина и Словачка и стигнува до Унгарија и Чешка.
Германските рафинерии Лојна и Швед, кои се поврзани со гасоводот, престанаа да купуваат руска нафта на крајот на 2022 година. Сепак, Германија планира да увезува 30.000 барели дневно од Казахстан преку гасоводот.
Тоа значи дека обемот на Дружба ќе се намали за околу 330.000 барели на 360.000 барели дневно, а уделот на руската нафта во европскиот увоз ќе падне на само 5 отсто од 27-30 отсто пред почетокот на војната.
Каде Русија ја продава својата нафта?
Во декември, извозот на руска нафта во Индија достигна нови рекорди од 1,4 милиони барели дневно, додека обемот во Кина, по море и нафтоводи, остана речиси непроменет на 1,9 милиони барели дневно, покажаа податоците на ИЕА.
Извозот во Турција е намален за 200.000 барели, на повеќемесечен минимум од 45.000 барели. Азербејџанската државна компанија SOCAR минатиот месец објави дека престанала да купува руска нафта за својата турска рафинерија.
Во декември, првата пратка нафта во последните седум месеци се упати кон Јапонија од комплексот Сахалин-2, кој е делумно во сопственост на јапонски компании и не потпаѓа под ценовниот плафон поставен од Г7.
Какви алтернативи за руската нафта најде ЕУ?
Вкупниот увоз на руска нафта во ЕУ – по морски пат и преку цевководи – падна за 1,6 милиони барели во декември во споредба со февруари.
Наместо тоа, ЕУ се обложува на зголемен увоз од Блискиот Исток, Западна Африка, Норвешка, Бразил и Гвајана, според извештајот на ИЕА.
Потенцијални алтернативи се и САД и Казахстан, посочува ИЕА. Казахстан постигна пробен договор со Москва за извоз на нафта во Германија преку руски нафтоводи.
Во декември Норвешка го зголеми производствениот капацитет на најголемото наоѓалиште во Западна Европа, Јохан Свердруп, на 720.000 барели дневно од претходните 535.000 барели. „Ова е добра вест за европските рафинерии, бидејќи нафтата од „Јохан Свердруп“ е најдобрата алтернатива за руската сорта Урал“, велат од ИЕА.
Влијание врз рафинериите
Европската зависност од руската нафта се манифестираше главно преку контролата врз некои од најголемите рафинерии во ЕУ, кои ги остваруваа руски компании, главно „Роснефт“ и „Лукоил“.
Германија веќе презеде акција по ова прашање и ја презеде контролата врз рафинеријата „Швед“ во сопственост на Роснефт, која обезбедува околу 90 отсто од горивото во Берлин, како и малцинските акции на Роснефт во две други рафинерии – MiRo ) и „Bayernoil“ (Bayernoil).
Лукоил се согласи да ја продаде својата италијанска рафинерија ИСАБ на приватната кипарска инвестициска компанија ГОИ Енерџи, поддржана од трговската фирма Трафигура со седиште во Женева, но сепак поседува рафинерии во Бугарија и Романија.
Бугарскиот парламент ѝ го отвори патот на владата да ја преземе контролата врз Лукоил Нефтохим Бургас за да обезбеди сигурност во снабдувањето доколку е потребно. Рафинеријата е изземена од нафтено ембарго на ЕУ, но има ограничувања за извозот на нафтените деривати што ги преработува.
Во соседна Романија, Лукоил им кажа на властите дека нашол алтернативи за руската нафта и дека неговите бензински пумпи не зависат од забраната за увоз на руска нафта.
Како уште една мерка против руската инвазија на Украина, на 5 февруари во ЕУ стапи на сила забраната за увоз на руски нафтени деривати, вклучително и дизел.