Украинската армија има „змејско беспилотно летало“ кое испушта еден вид огнен дожд и топи и согорува сè – шуми, челик и луѓе. Колку е ова оружје смртоносно и дали е забрането?
Од почетокот на септември на објавите на украинското Министерство за одбрана и на украинските блогери на социјалните мрежи може да се забележи беспилотно летало како лета над шумата во која се наоѓаат руските позиции. Од дронот паѓа еден вид оган. Тоа е стопен термит, мешавина од алуминиум и железен оксид, т.е. ‘рѓа.
Смесата веројатно се запали со електрична запалка. Може да достигне температура од 2.200 степени Целзиусови и е во состојба да запали секаков материјал, вклучувајќи го и челикот.
Точност и ефикасност
По објавувањето на видеото, претставниците на украинските вооружени сили потврдија дека тоа е прва борбена употреба на „дронот змеј“, нагласувајќи дека позициите на непријателот може да се уништат со голема прецизност, што не е карактеристично за другите оружја.
Во меѓувреме, руските медиуми ја препознаа опасноста. „Тие се делумно навистина ефикасни. Нивните вжештени мешавини буквално палат позиции и шуми, што ги разоткрива нашите војници“, изјави поранешниот борец на таканаречената Луганска република, цитиран во весникот „Московскии комсомолец“.
Снимките на социјалните мрежи ги покажуваат ужасните последици од користењето на овој дрон.
Не е јасно каде Украинците веќе користеле дрон. Министерството за одбрана на Украина покажа снимки од регионот Харков. Емил Кастехелми од финската групација „Црна птица“, која анализира разузнавачки информации за војната во Украина од јавно достапни извори, користеше геолокација и ја потврди употребата на овие дронови на фронтот во Запорожје и Доњецк.
Тој рече дека дронот барем еднаш бил користен и во пограничниот регион Курск, каде што украинската армија спроведува операција од август.
Употреба во Првата светска војна
Ова не е ново оружје. Во Првата светска војна Германците фрлија такви бомби врз Велика Британија.
Тие го искористија изумот на хемичарот Ханс Голдшмит. Својот изум го намислил за мирновременска употреба – заварување на железнички пруги.
Во Втората светска војна бомби со такво полнење користеле и нацистичка Германија и сојузничките војски.
Another sighting of a Ukrainian “Dragon Breath” thermite drone seen setting fire to Russian positions in a woodline.
The Russians are trying to shoot it down but don't appear to have any success…#ukraine #russia #war #drone #incendiary #fire #flames #evolution pic.twitter.com/yilco1N0sS
— Mrgunsngear (@Mrgunsngear) September 14, 2024
Слични оружја вклучуваат фосфор и напалм. Соединетите Држави користеа напалм против Јапонија во Втората светска војна и во Виетнамската војна.
Во руската инвазија на Украина, повремено се пишуваше дека се користеле забранети средства како хемиско оружје. Руската армија постојано беше обвинета за употреба на муниција од бел фосфор во битките за Маријупољ, Авдијевка и Угљедар, а двете страни беа обвинети за употреба на касетни бомби.
Што вели меѓународното право?
Според меѓународното право, употребата на таков „змејски оган“ не е забранета. Но, поради страшното влијание врз човечкото тело, неговата употреба против цивилни цели е забранета.
„Проблемот со користењето на смесата со термит е тоа што таа паѓа случајно“, вели Марина Мирон, истражувач за воена етика од Кралскиот колеџ во Лондон.
„Сепак, употребата не е забранета, но Протоколот III од Конвенцијата за одредени конвенционални оружја ја ограничува употребата на исклучиво воени цели, бидејќи ова оружје може да предизвика најтешки изгореници и оштетување на респираторниот тракт“, вели таа.
Дури и пред повеќе од половина век, Генералното собрание на ОН се изјасни против употребата на ова оружје во резолуција.
Половина век подоцна, меѓународната организација за заштита на човековите права, Хјуман рајтс воч, во својот извештај за 2022 година, се жали на големата смртност на ова оружје и укажува дека лекувањето на изгорениците може да трае со месеци.
Опасност за животната средина
о досегашниот тек на војната, развиени се бројни нови оружја, особено беспилотни летала. Дмитро Шлуктенко од фондацијата „Лапка диги“ ја снабдува украинската армија со високотехнолошка опрема, вклучително и беспилотни летала.
Тој во интервју за ДВ гарантира дека Украинците користат „змејски дронови“ само против воени цели во ретко населените места.
„Русите користат многу поубиствено оружје против нас, исто така и против цивилни цели. Затоа мислам дека заслужуваме добар рејтинг во однос на одговорноста за цивилното население кога го користиме ова оружје“, вели тој.
Шлуктенко укажува дека руските сили масовно копале во украинските шуми, кои им обезбедуваат природна заштита. Таа заштита, вели, треба да им се одземе.
„Сега е многу суво во украинските шуми, Русите фрлаат многу ѓубре околу нивните позиции и не се многу внимателни со муницијата. „Сето ова брзо се запали и ги принудува да се повлечат“, вели Шлуктенко.
Тој додава дека руските сили немаат средства да го изгаснат пожарот предизвикан од украинските „змејови“.
Во извештајот на Хјуман Рајтс Воч, експлицитно е наведено дека употребата на такво оружје доведува до тешки последици за животната средина, бидејќи термитот буквално согорува се.
Канцеларијата за разоружување на Обединетите нации (УНОДА) предупредува на неконтролирано ширење на пожарите.
Шлуктенко признава дека ова оружје предизвикува штета на животната средина, но нагласува дека приоритет е ослободувањето на Украина од руската окупација. „Најголемата опасност за Украина е губењето на суверенитетот“, вели тој.
Според него, Украинците ќе продолжат да експериментираат со различни технологии за да ги победат Русите.
Дали Русија ќе одговори?
Многумина беа изненадени од првата снимка од употребата на „дронот змеј“. Експертите се резервирани во однос на проценката на влијанието на ова оружје врз текот на војната.
Сепак, тие сметаат дека таквите дронови не можат да ја заменат употребата на класични дронови или авиони во пешадиски напади. Но, според нив, овие дронови би можеле да помогнат да се спаси скапоцената муниција.
Емил Кастехелми вели дека се работи и за зголемување на огнената моќ. „Кога небото плука оган како од грло на змеј, тогаш тоа има силен ефект врз психата на непријателот“, вели тој.
Многу зависи од тоа каков одговор ќе најдат Русите. Во раните денови тие се чини дека немаа што да одговараат.
Кастехелми претпоставува дека Русите би можеле да го копираат украинскиот дрон. Според некои извештаи, првите руски примероци веќе се произведени.