Само неколку часа по најбруталниот масакр во поновата австриска историја, околностите околу нападот врз средното училиште во Грац почнуваат да се откриваат.
Иако точниот мотив сè уште се утврдува, полицијата пронашла нефункционална цевна бомба и видео за збогум во станот на 21-годишен Австриец, кој според „Кронен цајтунг“ се вика Артур А, само неколку моменти пред да тргне кон своето поранешно училиште во вторник наутро за да предизвика хаос со пушка и пиштол.
Тој одзел најмалку десет животи, повеќето од нив малолетници, пред да изврши самоубиство во училишниот тоалет. Властите велат дека уште 12 жртви се борат за своите животи во блиската Универзитетска болница ЛКХ.
Оваа среда, минута молчење за сите убиени во средното училиште го означи формалниот почеток на тридневен период на жалост во Австрија.
Жртви и напаѓачот
Жртвите биле на возраст меѓу 14 и 17 години, а еден од оние што подоцна починал бил 59-годишен наставник во училиштето. Си-Ен-Ен тврди дека 17-годишна француска државјанка која била во Грац на програма за размена, исто така, им подлегнала на повредите. Нејзината смрт ја потврди францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро.
Хрватскиот амбасадор во Австрија, Даниел Глунчиќ, потврди за „Јутарњи лист“ дека меѓу жртвите нема хрватски државјани. Сепак, извештаите на австриските медиуми сугерираат дека меѓу убиените се двајца малолетници од босанско и херцеговско потекло и еден од косовско-албанско потекло.
И покрај фактот дека австриските медиуми имаат исклучително строги прописи во врска со објавувањето на лични информации за жртвите и сторителите на вакви злосторства, новинарите на „Кронен Цајтунг“ успеаја да откријат дека напаѓачот живеел со самохрана мајка во предградието на неговиот роден Грац, а дека неговиот татко бил Ерменец. Се испостави дека тој никогаш не успеал да дипломира во средното училиште кое решил да го нападне овој вторник, поради што најверојатниот мотив за масакрот сè уште се смета за траума од насилство меѓу врсници додека го посетувал.
Immer mehr Details über den Amok-Täter von Graz: Bei dem Schützen soll es sich um Arthur A. handeln, einen 21-jährigen Österreicher aus einem Vorort von Graz. Erste Fotos zeigen den späteren Täter.https://t.co/4OxFTRBpFq pic.twitter.com/lObib7uCJY
— Kronen Zeitung (@krone_at) June 11, 2025
Збогумско видео и текот на нападот
Збогумското видео пронајдено во станот било наменето за неговата мајка и ѝ било испратено само неколку моменти пред почетокот на нападот. Во него, како што дознава „Кронен цајтунг“, тој ја моли мајка си да му прости „за она што ќе го направам“. Исто така, ѝ се заблагодарува „за целата грижа што му ја пружила“. Истрагата утврдила дека мајката го отворила видеото 24 минути подоцна, кога сè веќе било завршено.
Моментално е познато дека жртвите биле во училиштето, но и надвор од него, на неколку ката од зградата, што сугерира дека напаѓачот пукал случајно. Исто така, било утврдено дека поминале само 17 минути помеѓу првиот повик до властите и моментот кога специјалната тактичка единица „Кобра“, искусна во вакви кризни ситуации, го прогласила местото за безбедно.
Реакции и контроверзната дозвола за оружје
Франц Руф, директор за јавна безбедност на Австрија, потврди за Ö1-Morgenjournal во среда дека градската полиција добила уште една закана упатена кон блиското средно училиште само неколку часа по масакрот во училиштето.
Граѓаните ја почитуваа наредбата да не се собираат на местото на злосторството, делумно од почит, а делумно за да не се попречи истрагата, но тоа не ги спречи спонтано да одржат јавно бдение на главниот плоштад во градот.
Службите за итни случаи пријавија драстично зголемување на бројот на доброволни дарители на крв и ги пофалија своите сограѓани за нивната емпатија и хуманост во такви трагични околности.
Артур А. имал дозвола за огнено оружје. Сепак, австриските медиуми објавија дека категоријата на дозволата што ја имал му дозволувала да купи и поседува оружје, но не и да го носи низ градот. Имено, категоријата Б, што ја имал напаѓачот, им овозможува на сопствениците да носат огнено оружје само ако е ненаполнето и во заклучен магазин.
За потсетување, Австрија е една од земјите со највисока стапка на оружје по глава на жител во цела Европа, а тоа во голема мера може да се припише на прилично распространетата култура на лов што одговара на алпската клима. Сепак, законите што им дозволуваат на граѓаните легално да користат оружје се многу ригорозни, поради што досега успешно се спречуваат вакви трагедии.
Според податоците од Институтот за здравствени метрики и евалуација, стапката на убиства со огнено оружје во Австрија во 2021 година била само 0,1 на 100.000 луѓе. За контекст, во Соединетите Американски Држави таа е 4,5 на 100.000 луѓе.
Не треба да биде премногу изненадувачки што граѓаните, потресени од невидениот масакр во средно училиште, бараат нивните јавни службеници итно да воведат дополнителни и построги контроли врз лиценците за легално поседување оружје.