„Еуроњуз бизнис“ подетално разгледа како се менувале цените на храната низ Европа во 2025 година, откривајќи ги производите со највисоки стапки на инфлација.
Цените на храната во ЕУ се зголемиле за 2,8% во 2025 година во споредба со претходната година. За некои производи, инфлацијата била значително повисока, достигнувајќи 10% за одредени артикли, според податоците на Евростат, објавува „Еуроњуз“.
Кои земји забележале највисока инфлација на храната во 2025 година? Кои прехранбени производи најмногу пораснале? И дали имало производи чии цени паднале?
Цените во Турција растат
Турција се издвојува по својата инфлација на храната, при што цените се зголемија за дури 32,8% во 2025 година, што ги нагласува пошироките проблеми со инфлацијата во земјата. Следното највисоко зголемување беше значително пониско – 7,6% во Косово.
Во рамките на ЕУ, Романија забележа највисока инфлација на храната од 6,7%. Инфлацијата на храната остана висока во делови од Источна и Југоисточна Европа во текот на 2025 година. Романија, Бугарија, балтичките земји и Балканот најчесто забележаа стапки помеѓу 4% и 7%, што е далеку над просекот на ЕУ – во Хрватска стапката беше 4,5%, додека во Словенија беше 4,7.
Швајцарија беше единствената земја каде што цените на храната паднаа – за 1,1%. Цените останаа непроменети во Кипар.
Меѓу „големата четворка“ на ЕУ, Франција имаше најниска стапка на инфлација на храната од 0,7%. Ова беше исто така трета најниска стапка меѓу 36-те европски земји.
Инфлацијата беше 2,1% во Германија и Шпанија, додека Италија имаше највисока стапка меѓу најголемите економии во ЕУ – 2,5%.
Чоколадото, замрзнатото овошје, говедското и телешкото месо забележаа двоцифрена инфлација
Од 64-те вообичаени прехранбени производи што ги следи Евростат, цените паднаа за осум производи, а еден остана непроменет. Сите други забележаа зголемување на цените со различен износ во 2025 година во споредба со 2024 година.
Три производи забележаа двоцифрена инфлација. Цените на чоколадото пораснаа најмногу – за 17,8%, проследено со замрзнато овошје со 13%, додека говедското и телешкото месо пораснаа за 10%.
Покрај овие три производи, неколку други исто така забележаа значително зголемување на цените.
Цените на јајцата пораснаа за 8,4%, путерот за 8,3%, а јагнешкото и козјото месо за 7,2%. Шеќерот, џемот и медот пораснаа за 6,8%, додека свежото полномасно млеко порасна за 5,7%.
Производите од коренест зеленчук поскапеа за 5,5%, свежото или разладеното овошје за 5,4%, а овошјето вкупно за 5,3%. Јадливите масла и конзервираното овошје пораснаа за 4,7% поединечно. Цените на живината се зголемија за 4,4%, додека сувото овошје и јаткастите плодови се зголемија за 4,2%.
Во Хрватска, цената на чоколадото се зголеми за 15%, замрзнатото овошје за 20%, а на говедското и телешкото за дури 22%, што е речиси највисоко во Европа (само Холандија забележа поголем пораст на цените од Хрватска – 23%). Јајцата поскапеа за 3%, додека путерот забележа пад на цената за 3%.
Кои прехранбени производи поевтинија?
Спротивно на тоа, цените на неколку производи паднаа. Маслиновото масло забележа најголем пад – 22,9%. Цените силно растеа во претходните години, па затоа 2025 година донесе значителен пресврт на овој тренд.
Шеќерот падна за 11%. Маслата и мастите паднаа за 5,4%, додека компирите паднаа за 5,2%.
Најголемите зголемувања на цените на храната по земја
Годишните промени во цените на храната значително варираа во различни земји. Податоците на Евростат покажуваат дека шесте најголеми зголемувања на цените на храната во ЕУ варираат низ целиот континент. Сите тие се зголемија за повеќе од 7% во рамките на ЕУ.
Цените на чоколадото се зголемија за повеќе од 30% во три земји: Полска (33%), Литванија (32%) и Естонија (32%). Албанија забележа зголемување од само 1%.
За замрзнатата храна, годишната инфлација се движеше од 2% во Исланд до 32% во Естонија. Податоците за овој производ не беа достапни за сите следени земји.
Цените на говедското и телешкото месо се зголемија за повеќе од 20% во некои земји, што е двојно повеќе од просекот на ЕУ од 10%. Холандија (23%), Хрватска (22%) и Латвија (21%) забележаа најголем раст во оваа клучна категорија на храна.
Цените на говедското и телешкото месо останаа непроменети во Швајцарија. Франција (5%) и Италија (6%) имаа најмал раст.
Јајцата, како широко консумиран производ, забележаа зголемување на цените од 20% или повеќе во пет земји. Косово имаше најголем раст од 30%, по што следуваат Чешка со 29%, Словачка со 27%, Португалија со 21% и Унгарија со 20%.
Инфлацијата на цените на јајцата значително варира низ цела Европа. Во некои земји зголемувањата беа многу мали, додека во неколку земји цените дури и паднаа.
Инфлацијата на цените на путерот достигна двоцифрени стапки во дванаесет земји. Таа надмина 20% во Косово и Шведска, додека во Хрватска путерот е поевтин за 3%.
За јагнешкото и козјото месо, просекот во ЕУ беше 7% (Хрватска забележа раст од 6%), но шест земји забележаа раст над 10%. Меѓу членките на ЕУ, Полска имаше најголем пораст од 14%, по што следуваат Португалија и Ирска со 13%. Шведска забележа раст од 11%, додека Шпанија беше на 10%.