Во здравството времето е лек – или ќе го имате, или ќе го немате. Оваа сурова реалност најдобро ја отсликува моменталната состојба со Итната медицинска помош (ИМП) во Македонија, каде граѓаните во критични моменти чекаат возило помеѓу 30 и 40 минути. Оваа загрижувачка бројка ја соопшти министерот за здравство, Азир Алиу во „Ноќно Студио“ на 4ТВ.мк, правејќи паралела со европските стандарди и најавувајќи радикален пресврт во функционирањето на овој сектор.
За споредба, во Словенија времето на одговор на итните повици, во зависност од временските слотови, изнесува само 7 до 8 минути. Ова значи дека македонските граѓани чекаат дури пет пати подолго од словенечките за да добијат прва помош во случаи на сообраќајни несреќи, срцеви удари или други животозагрозувачки состојби.
Зошто системот е во колапс?
Проблемот е лоциран во лошо дефинираната структура на екипите и институционалниот хаос. Во моментов, за да излезе едно возило на Итна помош на терен во Македонија, во него задолжително мора да има доктор, медицинска сестра и возач. Како резултат на ова, докторите трошат драгоцено време во транспорт од точка А до точка Б, наместо да бидат во болниците каде што се најпотребни.
Дополнителен проблем е што Итната помош досега беше распарчена и фрагментирана низ здравствените домови, без централизирано раководење.
Спасот е во европскиот модел: Се воведуваат парамедици
За да се скратат овие критични 40 минути, Министерството за здравство веќе почна со имплементација на целосно нов систем. Владата веќе ја помина одлуката за формирање на посебна, независна институција за Итна медицинска помош, која ќе биде целосно одвоена од остатокот од здравството и ќе се раководи дигитално од еден команден центар.
Клучната промена е воведувањето на парамедици – професионалци со завршени тригодишни студии, обучени специјално за укажување на прва помош и стабилизација на пациенти при транспорт.
„Ништо не измислуваме од нула, туку едноставно преземаме добри практики од светот. Насекаде во Европа веќе не можете да видите доктор во возило на брза помош. Докторите ќе одат на клиниките и на специјализации, а возилата ќе ги менаџираат професионални парамедици. Нивната задача ќе биде брз транспорт и нега на пациентот од неговиот дом или од местото на несреќата до болницата, каде што потоа го преземаат лекарите“, објаснува министерот Алиу.
Нови возила со камери и софтверска навигација за 5-6 месеци
Новиот систем ќе биде поддржан со ултрамодерно софтверско решение. Повиците кои пристигнуваат на унифицираниот број 112 автоматски и синхронизирано ќе се пренасочуваат, а софтверот преку GPS во реално време ќе го лоцира и пренасочува најблиското слободно возило.
Административната постапка за набавка на новите коли е во завршна фаза и се очекува да заврши за месец и пол до два, по што ќе бидат потребни околу 5 до 6 месеци за целосно воспоставување на софтверот. Возилата ќе бидат опремени со GPS системи и камери, кои ќе им овозможат на парамедиците на терен во реално време да комуницираат и да добиваат насоки од врвни специјалисти и субспецијалисти од клиниките додека го транспортираат пациентот.
Целта на оваа реформа е автоматизација на процесите и драстично кратење на времето на чекање. Доколку системот се постави како што треба, следењето на секундите кои значат живот ќе стане реалност, а не футуристички сон за македонското здравство.