Претседателот на САД, Доналд Трамп, одобри нуклеарен договор со Саудиска Арабија кој би можел да му овозможи на кралството самостојно да збогатува гориво за цивилни реактори, открива висок американски функционер.
Договорот, кој е предвидено да трае 30 години, вклучува ангажман на американски компании кои ќе обезбедат технологија и експертиза за развој на саудиската нуклеарна програма. Администрацијата на Трамп планира да го испрати договорот на разгледување во Конгресот веднаш по неговото официјално објавување.
Оваа одлука се очекува да предизвика жестоки дебати во САД, но и сериозна загриженост ширум Блискиот Исток. Причината е што способноста за збогатување нуклеарно гориво, во теорија, отвора пат кон создавање на нуклеарно оружје. Инаку, збогатувањето ураниум и преработката на плутониум се двата главни начини за добивање материјали потребни за нуклеарни бомби. Повеќето земји со цивилни реактори не произведуваат гориво дома, туку го купуваат од добавувачи како САД или Русија под строг меѓународен надзор.
Дополнителен сомнеж кај американските конгресмени и сенатори веројатно ќе предизвика фактот што договорот содржи одредени ограничувања за инспекциите кои би се вршеле врз саудиската програма.
Потенцијалниот нуклеарен напредок на Ријад веднаш ги запали алармите кај клучните играчи во регионот:
- Израел: Земјата, за која наголемо се верува дека поседува непријавено нуклеарно оружје, веќе подолго време со голем скептицизам гледа на каква било можност Саудиска Арабија да добие пристап до нуклеарна технологија.
- Иран: Како главен ривал на Саудиска Арабија, Иран веќе поседува залихи на збогатен ураниум. И покрај повеќемесечните американски бомбардирања, Техеран одбива да се откаже од својата програма, тврдејќи дека таа е исклучиво за цивилни цели.
Клучна позадина: Саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман претходно јасно вети дека неговата земја ќе направи сè за да развие нуклеарно оружје доколку Иран некогаш успее да произведе таква бомба.
САД со години се обидуваат да постигнат договор за цивилна нуклеарна енергија со Саудиска Арабија. За време на администрацијата на Џо Бајден, ваквиот пакт се гледаше како дел од пошироко историско нормализирање на односите меѓу Саудиска Арабија и Израел. Меѓутоа, тие напори пропаднаа по терористичките напади на Хамас на 7 октомври 2023 година.
Администрацијата на Трамп ги обнови овие интензивни нуклеарни преговори минатата година, што резултираше со актуелното одобрување на договорот.