Свет

Трамп слави историски договор во врска со Гренланд, САД го држат поголемиот дел од него уште од 1951 година

Трамп слави историски договор во врска со Гренланд, САД го држат поголемиот дел од него уште од 1951 година

Американскиот претседател Доналд Трамп го прогласи новиот безбедносен договор меѓу САД, Данска и Гренланд за „историска победа“. Договорот треба да го прошири американското воено присуство на арктичкиот остров, но голем дел од правата со кои се фали Трамп Вашингтон ги поседува уште од 1951 година.

Со месеци, Трамп се закануваше дека ќе го преземе Гренланд и не ја исклучуваше употребата на сила, со што предизвика сериозна криза во рамките на НАТО. Тој сега тврди дека САД „засекогаш ќе ја имаат целосната способност да го направат она што е неопходно“ за да ги одбранат Гренланд и Соединетите Држави.

Според американски официјални лица и информации на Ројтерс, договорот треба да им гарантира на САД постојан пристап до Гренланд, како и права за користење воени бази и прелети.

Земјите што не се членки на НАТО нема да можат да воспоставуваат бази на островот, а на американските противници ќе им биде ограничено вршењето чувствителни инвестиции. Договорот треба да остане во сила дури и ако Гренланд еден ден стане независен. Ова се важни вести, но повеќето од воените права на Америка не се нови.

Договорот потпишан меѓу САД и Данска во 1951 година веќе му даде на Вашингтон широки права за изградба и користење воени објекти, прелети и движење на трупи и опрема. Тој не е временски ограничен, туку е поврзан со времетраењето на Северноатлантскиот договор. САД сè уште управуваат со вселенската база „Питуфик“ во северозападниот дел на Гренланд.

Нејасно е во која мера новиот договор дополнително ги проширува веќе многу големите овластувања на САД во Гренланд. Целосниот текст не е објавен, па сè уште не се знае дали Вашингтон ќе може да отвора нови бази без согласност на Данска и Гренланд.

Додека Трамп тврди дека САД добиле „постојана контрола“, Данска и Гренланд изјавуваат дека не му го препуштиле островот никому. Гренланд останува дел од Кралството Данска, а неговите жители го задржуваат правото сами да одлучуваат за својата иднина.

Договорот допрва треба да биде потпишан за време на седницата на Генералното собрание на ОН, а потоа мора да помине низ парламентарните процедури во Данска и Гренланд.

Ноќно студио

Најнова епизода

Ноќно студио со Ивана Петковска, Коалицијата „Сите за правично судење“ 17.09.2026

Сите епизоди →
Имате вест, приказна или проблем? Пишете ни