Македонските домаќинства фрлаат значително повеќе храна во споредба со европскиот просек. Според податоците од Извештајот за индексот на отпад од храна за 2024 година на Програмата за животна средина на ОН (УНЕП), секој жител на Македонија годишно фрла по 86 килограми храна во домаќинството, што е за 17 килограми повеќе од просекот во Европската Унија (69 кг).
Освен кај домаќинствата, нивото на отпад од храна во земјава ги надминува европските стандарди и во другите сектори:
- Домаќинства: 86 кг по жител (179.311 тони вкупно) – 17 кг над просекот во ЕУ;
- Ресторани и угостителство: 25 кг по жител (51.283 тони вкупно) – 10 кг над просекот во ЕУ;
- Малопродажба: 15 кг по жител (30.755 тони вкупно) – 5 кг над просекот во ЕУ.
Глобални размери на проблемот
На глобално ниво, Извештајот на УНЕП покажува дека годишно се фрлаат 1,05 милијарди тони храна, односно дури 19% од вкупната храна достапна за потрошувачите. Домаќинствата ширум светот секојдневно фрлаат над една милијарда оброци и се одговорни за 60% од вкупниот отпад од храна. Рестораните и хотелите учествуваат со 29%, додека малопродажбата генерира 12%.
Во Европската Унија, според податоците на Евростат за 2024 година, секој граѓанин генерирал просечно 129 килограми отпад од храна (вклучувајќи ги и јадливите и нејадливите делови), што е благ пораст од 0,7% во споредба со 2023 година. Најголем дел од овој отпад во ЕУ (53%) доаѓа од домаќинствата.
Состојбата во Македонија: Недостаток на официјални мерења
Во Македонија сѐ уште не постои официјална државна статистика за точната количина на фрлена храна, туку се мери само вкупниот собран органски отпад.
Според податоците на Државниот завод за статистика за 2025 година:
- Вкупно се собрани 639.668 тони комунален отпад, од кои 34.757 тони се органски отпад.
- Годишното количество создаден комунален отпад по жител изнесува 417 кг, што е намалување за 4,8% во споредба со 2024 година.
- 84% од комуналниот отпад потекнува од домаќинствата, а 16% од комерцијалните субјекти.
- Речиси целиот собран отпад (99,8%) завршува на депонии.
Според методологијата на Евростат, како отпад од храна се смета секоја храна (јадлива и нејадлива) која влегла во синџирот на снабдување, но потоа била отстранета, исфрлена или наменета за третман како отпад во која било фаза од производството до крајната потрошувачка.