Речиси три децении по трагичниот пожар во Гетеборг, во кој загинаа 63 лица, а 213 беа повредени, Шведска продолжува да ги пренесува научените лекции за противпожарната заштита, превенцијата и психосоцијалната поддршка. Делегација од Кочани го посети шведскиот град за да се запознае со искуствата по трагедијата што по бројот на жртви потсетува на пожарот во дискотеката „Пулс“, објавува „360 степени“.
На 29 октомври 1998 година, во објект во Гетеборг, кој бил изнајмен за приватна забава, избувнал пожар во кој животот го загубиле 63 лица, а 213 биле повредени. На забавата присуствувале речиси 400 млади луѓе, иако просторот имал капацитет за само 150 посетители.
Пожарот го подметнале четворица млади на кои не им било дозволено да влезат бидејќи одбиле да платат влезница. Огнот бил подметнат на помошните скали, а по неговото ширење стотици посетители се обиделе да избегаат преку единствениот преостанат излез.
Трагедијата, која по размерите потсетува на пожарот во Кочани од 16 март 2025 година, оставила длабоки последици врз шведското општество, но поттикнала и промени во системот за противпожарна заштита.
Како што пренесува „360 степени“, новинарската екипа ја придружувала делегацијата од Кочани при посетата на Гетеборг. Во неа учествувале претставници на Општина Кочани, пожарникари, членови на Здружението „16 март 2025“, граѓанската иницијатива „Сапорт Кочани“ и Центарот за психосоцијална и кризна акција „Малинска“.
Местото на трагедијата претворено во меморијален центар
Објектот во кој избувнал пожарот денес е меморијален и едукативен центар, создаден на иницијатива на преживеаните и семејствата на загинатите.
Во него се изложени фотографии од жртвите, лични предмети пронајдени по пожарот и пораки оставени во нивен спомен. Единствено скалите на кои бил подметнат огнот останале нереновирани.
Милорад Станкиќ, кој го преживеал пожарот, но ја загубил десната нога, за „360 степени“ раскажува дека младите што го подметнале огнот не биле свесни какви последици ќе предизвикаат.
„Тие не знаеле дека овде нема аларм и како ќе реагираме ние кога ќе настане паника“, сведочи Станкиќ.
Според него, трагедијата целосно го променила неговиот поглед кон животот.
„По таа ноќ научив колку е вредно каде и на кого ја насочуваш својата енергија и време, затоа што сè може да се прекине за миг“, вели тој.
Марија Петрушова од Здружението „16 март 2025“, мајка на момче загинато во кочанската трагедија, смета дека Кочани сè уште не е подготвен за отворање меморијален центар на местото на пожарот, бидејќи тој простор кај семејствата предизвикува силни и болни сеќавања.
По трагедијата, Шведска го промени системот за противпожарна заштита
Една од најважните поуки што ги извлекла Шведска по пожарот е потребата од системска превенција, наместо институциите да се фокусираат само на интервенции по избувнување пожар.
Според „360 степени“, по трагедијата бил донесен нов закон за заштита од несреќи, со кој појасно била дефинирана одговорноста на сопствениците и корисниците на објектите за противпожарната безбедност.
Заменик-началникот на Противпожарната и спасувачка служба во Гетеборг, Пер Никвист, објаснува дека главниот акцент е ставен на спречувањето несреќи.
„Фокусот се помести од реагирање на инциденти кон нивна превенција, а одговорноста за заштита од пожари е јасно дефинирана“, вели Никвист за „360 степени“.
Во Шведска се спроведуваат редовни инспекциски контроли, а пожарникарите активно учествуваат во едукацијата на учениците.
„Се обидуваме да го посетиме секое училиште. Уште во петто одделение им објаснуваме што е ризик од пожар, дека не треба да се плашат, но мора да знаат како да се заштитат и што да им кажат на своите родители“, објаснува Никвист.
Пожарникарите од Кочани побараа подобра опрема и повеќе кадар
За време на посетата, двајца пожарникари од Кочани присуствувале на показна вежба во тренинг-центарот во Гетеборг, каде што се демонстрирале современи техники за интервенција, извлекување чад и пронаоѓање повредени лица.
Шведските пожарникари користеле термални камери за откривање човечка топлина, специјализирана опрема и контролирани услови за симулација на пожари.
Тим-лидерот Јоаким Стин нагласува дека обуката и опремата се подеднакво важни за безбедна и успешна интервенција.
„Пожарникарот е најважен, но мора постојано да вежба за да ја совлада опремата. И самата опрема е клучна“, изјавува Стин.
Командирот на Територијалната противпожарна единица од Кочани, Драган Апостолов, посочува дека за подобра заштита на граѓаните се неопходни инвестиции во опрема, но и во нови пожарникари.
„Млади, надежни луѓе што ќе поминуваат низ тренинзи во вакви центри за обука и ќе доаѓаат подготвени во службата. Со нова опрема и повеќе луѓе граѓаните ќе бидат побезбедни“, вели Апостолов за „360 степени“.
Речиси 28 години по пожарот во Гетеборг, пораката што ја добива Кочани е дека сеќавањето на жртвите мора да биде придружено со конкретни мерки за спречување нови трагедии.
Извор: „360 степени“ – репортажа од посетата на делегацијата од Кочани на Гетеборг, Шведска.