Во Македонија се регистрирани 141.891 лице со дијабетес, а само во 2025 година биле евидентирани 6.614 новодијагностицирани случаи, покажува Националниот регистар на Институтот за јавно здравје. Податоците ја нагласуваат важноста на превенцијата и навременото откривање на болеста, на кои е посветен денешниот Светски ден на дијабетесот, 14 Ноември.
Од вкупниот број регистрирани пациенти, 78.663 се жени, а 63.228 се мажи. Најзастапен е дијабетесот тип 2, со 134.918 пациенти, односно 95,09 проценти од евидентираните случаи. Овие бројки се однесуваат на регистрирани пациенти во 2025 година и не претставуваат проценка на сите лица што можеби живеат со недијагностицирана болест.
Годинашната тема на Светската здравствена организација е „Рано дејствување против дијабетесот“. Акцентот е на побрза дијагноза, достапна и континуирана здравствена грижа и намалување на стигмата со која се соочуваат пациентите. СЗО предупредува дека повеќе од 40 проценти од луѓето со дијабетес во светот не знаат дека ја имаат болеста.
Дијабетесот тип 2 може да се развива постепено, со благи или незабележливи симптоми. Зголемена жед, често мокрење, замор, заматен вид и ненамерно губење на телесната тежина се меѓу знаците поради кои треба да се побара лекарски совет. Отсуството на симптоми, сепак, не ја исклучува болеста.
Во националниот извештај, ИЈЗ препорачува проширување на организираниот скрининг во примарната здравствена заштита, особено кај лица над 45 години, лица со дебелина, висок крвен притисок, кардиоваскуларни заболувања или семејна историја на дијабетес, како и кај жени кои имале гестациски дијабетес. Се препорачуваат и подостапни дијабетолошки услуги во локалните заедници и редовни проверки за компликации.
Последиците од неконтролиран дијабетес можат да бидат сериозни: оштетување на видот, бубрезите, нервите и крвните садови, како и зголемен ризик од срцев и мозочен удар. Навременото лекување и следењето на состојбата можат да го намалат ризикот од овие компликации.
Здравата исхрана, редовната физичка активност, одржувањето здрава телесна тежина и непушењето можат да помогнат во спречување или одложување на дијабетесот тип 2. Кај тип 1, пак, нема познат начин за превенција, а инсулинот е неопходен за живот. Поради тоа, различните типови дијабетес не смеат да се сведуваат на исти причини или да се поврзуваат со вина на пациентот.
СЗО нагласува дека раната дијагноза носи вистинска корист кога е проследена со навремена терапија, достапни здравствени услуги и постојана поддршка. Грижата за лицата со дијабетес подразбира и средина без дискриминација во училиштата, на работните места и во секојдневниот живот.