На неодамна одржаната седница на Високиот совет на Сојузната држава Русија и Белорусија, претседателите Владимир Путин и Александар Лукашенко потпишаа договор за безбедносни гаранции, што предизвика силни реакции и нови стратешки прашања во однос на глобалната безбедносна рамнотежа.
По тој повод Лукашенко побара од Путин да и достави напредни ракети „Орешник“ во Белорусија, чиј развој беше тестиран во борбени услови.
Според Путин, овие проектили ќе бидат достапни за распоредување дури во втората половина на 2025 година.
Руската ракета „Орешник“ е клучен елемент на одговорот на распоредувањето на американските ракети со среден дострел во Европа, вклучително и оние во Германија и Полска.
Генералштабот на Белорусија смета дека „Орешник“ ќе има клучна улога во обезбедувањето стратешка рамнотежа, особено имајќи ги предвид интензивните активности на САД во развојот на нови ракетни системи.
Американски арсенал и планови за Европа
Соединетите Американски Држави се лидери во развојот и тестирањето на ракетите со среден и краток дострел (ИНФ). Оперативните тактички проектили ПрСМ (Прецизен удар со проектили), кои можат да достигнат цели на оддалеченост до 500 километри, се во експериментална борбена употреба од 2023 година и се лансирани со повеќецевни фрлачи ХИМАРС и MLRS M270.
Пентагон планира да ги воведе овие ракети во поширока употреба до 2025 година и да го замени постоечкиот систем АТАКМС, со цел да купи најмалку 4.000 единици од ова оружје.
Уште поамбициозни планови вклучуваат варијанта на ракетата ПрСМ со продолжен дострел до 800 километри, која би можела да биде достапна до 2030 година. Паралелно се развива и мобилниот ракетен систем „Лрф“ со крстосувачки ракети „Томахавк“ чиј дострел е 2.400 километри.
Овој систем е дизајниран за морнарицата, а неговото распоредување во Европа се очекува најдоцна до 2027 година.
Хиперсонични закани: систем „Dark Igl“
Еден од најопасните американски проекти е хиперсоничниот ракетен систем „Dark Igl“, кој користи боева глава C-HGB способна да лета со брзина од 15 до 17 мах на надморска височина над 100 километри.
Овие проектили имаат потенцијал да стигнат до Москва од Визбаден, Германија за само 21 минута. Нивното распоредување во Европа претставува сериозна закана за стратешките цели во европскиот дел на Русија, вклучувајќи ги и индустриските и воено-политичките центри.
Пресретнувањето на вакви ракети е можно само со софистицирани системи како што е рускиот С-500, кој користи ракети пресретнувачи 77Н6-Н1. Овие системи можат да работат на надморска височина до 50 километри, каде што брзината на хиперсонични ракети почнува да паѓа под 12 мах.
Ракетните системи „Тифон“ и нивната улога
Покрај „Dark Igl“, САД го развиваат и системот Тифон, кој комбинира крстосувачки ракети Томахавк со дострел до 2.400 km и напредни балистички ракети SM-6 Block IB со дострел до 700 km.
Овие проектили, опремени со активно-пасивни трагачи на радари, можат да гаѓаат и копнени и поморски цели, додека нивното распоредување во источна Германија би овозможило покривање на регионот Калининград и другите делови на западна Русија.
Геополитички последици и стратешка неизвесност
Распоредувањето на овие системи во Европа претставува ескалација на трката во вооружување меѓу НАТО и Русија. Москва ги гледа овие потези како директна закана за нејзината безбедност и реагира со распоредување на напредни системи како „Орешник“ во Белорусија.
Експертите предупредуваат дека ваквите мерки може дополнително да ја дестабилизираат ситуацијата во Европа и да го зголемат ризикот од конфронтации.
Имајќи ги предвид овие околности, договорот меѓу Русија и Белорусија за безбедносните гаранции не е само одговор на актуелните предизвици, туку и дел од пошироката стратегија на Москва за зачувување на геополитичката позиција во услови на зголемена воена активност на САД во Европа.