Утре започнува Божиќниот пост, кој ќе трае 40 дена – до 7 јануари. Иако очигледно сите знаат што е посна, а што мрсна храна, верниците често се збунуваат кога ја читаат декларацијата за производите означени како посна храна. Често наидуваат на одредницата млечен протеин, а отец Душан Колунџиќ пред самиот почеток на постот објаснува која храна да ја јаде, а која да ја избегнува.
Православниот пост е период на подвиг и духовна подготовка за една од најважните Свети Тајни – Причест. Бидејќи утре почнува Божиќниот пост, кој ќе трае 6 недели, важно е да се потсетиме на најважните правила на постот.
Претставниците на СПЦ често не потсетуваат дека покрај физичката апстиненција е важна и духовната апстиненција. Воздржувањето од одреден вид храна („мрсна“) подразбира воздржување од сите форми на грешни постапки, мисли и желби. Но, отец Душан Колунџиќ предупредува дека постот не смее да се сведе на физичка форма и објаснува дека во модерното време кога прехранбената индустрија е толку напредна, навистина е тешко да се разликува што е посна храна.
Причестувањето е еден од суштинските моменти на Православната Литургија. Нема литургија без приказната за министерот и верниците. Верниците приоѓаат на ѓаконската покана: „Со страв Божји пристапи верата и љубовта“, и земаат леб и вино (т.е. телото и крвта Христови) – се причестуваат со даровите за свое спасение.
За да се пристапи кон светиот олтар, покрај молитвата, и сето она што му служи на духовниот живот, мора да се запази и физичкиот и духовниот аспект на постот. Светите отци ги набљудувале телото и духот како една целина и така се однесуваат кон нив во сите нивни манифестации. Духот делува на телото и животворно и смртоносно, што во спротивен случај истото значи и за телото. Нема остварување или исполнување на личноста на човекот ако сите сили на душата: разумот, волјата и чувството, како и телото, меѓусебно не соработуваат. Но, тоа не е можно да се постигне без прифаќање на постот, и психички и физички.
Божиќниот пост започнува на 28 ноември и трае до 6 јануари. Овој пост има две имиња, бидејќи започнува ден по споменот на светиот апостол Филип, еден од дванаесетте најблиски ученици на Господ Исус Христос, а завршува во пресрет на големиот празник Рождество Христово. Тие два дена го врамуваат четириесетдневниот пост, па оттука и неговото име.
Што може (не) да се јаде?
За време на овој пост, од 15 ноември до 17 декември: понеделник, среда и петок се пости на вода, во вторник и четврток се пости на масло, а во сабота и недела се пости на риба; а од 18 до 24 декември: понеделник, среда, петок на вода, вторник, четврток, сабота и недела на масло.
Отец Душан Колунџиќ предупредува дека современата прехранбена индустрија е толку развиена што веќе не можеме со сигурност да кажеме што е пост, а што не. Во минатото, кога ја земавме храната во нејзината елементарна форма, беше лесно, но денес мораме да ги прочитаме ситните букви на задната страна на производот. Иако понекогаш и тоа не е доволно:
– Кога за прв пат слушнавме и научивме која храна е брза, дознавме дека брзата храна ја сочинуваат сите растителни производи, односно: овошје, зеленчук, морска храна, пчелни производи, а во одредени денови и риба. Масна храна вклучува месо, млеко и производи од јајца. Претходно, додека овие производи се користеа во нивната природна форма, односно директно во исхраната, немаше дилема што е добро, а што масно. Меѓутоа, кога хемијата се вклучи во исхраната, кога започна најразличната комбинација на состојки во поединечни прехранбени производи, на верниците им е сè потешко да изберат посна храна.
– Денес, кога имаме шницли и чорба од соја, растителни масти, сирење и млеко на база на растителни производи, посен маргарин, постот станува речиси незабележлив. И сега во тие растителни производи производителот според својата обврска пишува дека има и 0,01% протеин (а можеби нема ни трага), што значи дека тој производ треба да го сметаме за масен и да не го користиме за време на пост.. Современата индустрија прави масло за јадење од многу растенија, кое го јадеме свежо или варено во деновите на најстрогиот пост, кое нема да го јадеме кога построго постиме, како што велиме, на вода. И навистина, верниците кои почнуваат да учат, внимателно да ги читаат ситните букви на состојките на производите, често се сомневаат која храна треба да се смета за посна и да се користи, а која е сомнителна и треба да се избегнува.
– Во постот најдобро е да користите свежа и непреработена храна, односно свежо овошје и зеленчук, кои сами ќе ги подготвите, со или без додаток на растително масло, по ваш избор. Во принцип, посен е маргаринот, како и растителните масти и сите видови маслиново масло, вклучително и растителното сирење, замена за сирењето.
– Меѓутоа, во оваа потрага по посна храна треба да се внимава да не се западне во опасност од формализам. Наместо постот да биде средство за да постигнеме молитвено расположение и духовно подобрување, тој поминува низ расцепот на млечен производ. Затоа што е многу поважно колку храна внесуваме во организмот отколку неговиот хемиски состав.
– Постот не се состои само во одредени намирници, туку и во воздржување од прејадување. Самиот физички пост не придонесува за душата, ако не е поврзан со напорите човекот да се промени, да ги потисне своите нагони, да ја заузда својата волја и нејзините желби и да ја зајакне молитвата, да ја разгори во себе љубовта кон Бога и кон ближниот. , да ја отвори душата за прошка и срцето да им помогне на сиромашните. Значи, драги сестри и браќа, постете го овој претстоен Голем и чесен пост, а не фарисејски. но искрено и скромно, според советот на Господ Исус Христос: А кога постите, не бидете мрачни како лицемерите, зашто тие ги затемнуваат лицата свои за да се покажат како постат пред луѓето. И додека постиш, помажи ја главата своја и измиј го лицето, за да не те видат луѓето како постиш, туку твојот Татко, Кој е во тајност, и твојот Татко, Кој гледа во тајност, ќе те награди јавно (Матеј 6, 16,18).
