Претседателот на САД, Доналд Трамп, никогаш не го криел своето воодушевување од Ричард Никсон, и покрај аферата „Вотергејт“ и неговата оставка. Според пишувањата на Guardian, Трамп сега отиде чекор подалеку, прво заканувајќи се дека ќе го збрише Иран како цивилизација, а потоа повлекувајќи се кога Техеран се согласи, со одредена цена, повторно да го отвори економски клучниот Хормушки теснец.
Што претставува „теоријата на лудакот“?
Овој пристап потсетува на дипломатската стратегија на Никсон позната како „теорија на лудакот“. Идејата е да се убеди противникот дека сте непредвидливи и подготвени на сè, со цел тој да прифати отстапки кои инаку не би ги разгледал.
Никсон ја презентирал оваа идеја во 1968 година на својот иден шеф на кабинет, Боб Халдеман, верувајќи дека така може да ја заврши војната во Виетнам:
- „Сакам Северновиетнамците да поверуваат дека сум дошол до точка кога би направил сè за да ја запрам војната“, му рекол Никсон.
- Планот бил дискретно да се пренесе пораката: „Знаете дека Никсон е опседнат со комунистите. Не можеме да го скротиме кога е лут, а неговиот прст е на нуклеарното копче“.
Резултати од тактиката: Успех со СССР, неуспех во Виетнам
Додека пристапот кон Москва доведе до период на попуштање на тензиите (детант) и договори за контрола на вооружувањето, истата тактика во Виетнам заврши со катастрофални бомбардирања на Ханој во 1972 година. Иако беше потпишан мировен договор, критичарите тврдат дека условите биле речиси идентични со тие пред бомбардирањето.
Паралели со современата криза во Иран
Денешната ситуација со Иран покажува зачудувачки сличности. По интензивните воени напади од страна на САД и Израел кои започнаа на 28 февруари, Трамп се закани со „враќање во камено доба“ и уништување на цивилна инфраструктура.
Клучни елементи на договорот со Техеран:
- Техеран се согласи да го отвори Хормушкиот теснец, низ кој минува 20% од светската нафта.
- Иран наметна такса од 2 милиони долари по брод, што значи дека сега ќе заработува повеќе од кога било.
- Аналитичарите, како Али Ваез од International Crisis Group, сметаат дека Трамп барал начин да прогласи победа и да избегне копнена инвазија која би била исклучително сложена и скапа.
Долгогодишната врска меѓу Трамп и Никсон
Трамп и Никсон се допишувале во текот на 1980-тите, при што тогашниот претприемач Трамп го навел Никсон како своја инспирација. Дури и негови блиски соработници, како Роџер Стоун, се длабоко поврзани со наследството на Никсон.
Сепак, Guardian предупредува дека Трамп треба да размисли за сопствениот кредибилитет. Колку пати може да се користи истата тактика за излез од проблеми кои самиот ги создал? Судбината на Никсон покажува дека улогата на „лудак“ може на крајот да чини многу скапо.
