Илјадници луѓе во Нови Сад во петокот вечерта одржаа 16-минутен молк во чест на жртвите од трагедијата на железничката станица во Нови Сад, пред големиот собир за одбележување на годишнината од смртта на 16 лица при уривањето на настрешница на 1 ноември минатата година во претходно реновираната зграда на станицата.
Во петокот вечерта, жителите на Нови Сад ги пречекаа илјадниците студенти и граѓани кои дојдоа од цела Србија пеш, со велосипед, мотор или трактор за да учествуваат на комеморативниот собир во саботата пред остатоците од урнатата настрешница, која пред една година стана место на страдање за 16 претежно млади луѓе. Само едно девојче го преживеа уривањето на настрешницата, сериозно повредено и со доживотни последици.
Студентите на чело на колоната, одејќи во тишина, носеа 16 венци бели цвеќиња со имињата на жртвите од трагедијата што ја промени Србија.
Смртта на 16 лица предизвика масовни антивладини протести предводени од студенти кон крајот на 2024 година, чие движење добиваше сè поголема поддршка од бројни општествени групи – од академијата до синдикатите и граѓанските здруженија – од ден на ден, прераснувајќи во национално движење за демократизација на општеството.
Најновото во низата барања се предвремени избори, заедно со секојдневниот притисок врз српскиот претседател Александар Вучиќ, кој, и покрај повеќе или помалку протоколарни овластувања според Уставот, ги држи речиси сите узди на власта во Србија повеќе од една деценија.
Вучиќ првично се обиде да го намали притисокот со жртвување на премиерот Милош Вучевиќ, кој поднесе оставка во јануари, што доведе и до пад на владата откако неколку поддржувачи на владејачката партија (СНС) претепаа група студенти во Нови Сад и ја скршија вилицата на студентка со бејзбол палка.
Истрагата за уривањето на настрешницата првично вмеша неколку министри и владини претставници, но една година по катастрофата, никој не е осуден или казнет. Неформална експертска истражна комисија, врз основа на достапните документи за реконструкцијата на станицата, откри вмешаност и одговорност на врвни владини претставници.
Прогласен е ден на жалост
Во петокот вечерта, имињата на сите 16 жртви беа напишани на оградата пред станицата, додека десетици велосипеди кои не беа преместени или преземени една година по трагедијата сè уште стоеја близу до остатоците од настрешницата.
Колона студенти пристигна на станицата по полноќ, еден по еден положувајќи венец од бели цвеќиња со имињата на жртвите.
„Владата молчи и сите што ги гледам плачат“, испрати порака новинар на FoNet за време на 16-минутното молчење.
Во петокот, на полноќ, српската влада прогласи Ден на жалост, откако собранијата на граѓани на Нови Сад и студентите јавно побараа во четврток знамињата да бидат спуштени на половина копје во сите институции и јавни објекти во земјата под настрешницата во спомен на жртвите. Денот на жалост ќе трае до полноќ во сабота.
Претседателот Александар Вучиќ се обрати до јавноста во петокот вечерта и повика собирот во Нови Сад во сабота да биде мирен и да ги почитува жртвите.
„Мојата вистинска желба, како претседател, е утрешниот ден да биде мирен, со почит едни кон други, особено кон жртвите“, рече Вучиќ.
Тој ги повика демонстрантите на дијалог и рече дека годишнината треба да биде ден на единство, а не на поделба.
Во своето обраќање, Вучиќ рече дека омразата што тлее во општеството не носи ништо добро и дека сите направиле грешки во изминатата година, вклучително и тој, за што се извини. Студентите му рекоа дека нема да прифатат извинување, туку само распишување предвремени избори.
