Како и во многу други ситуации, постојат одредени правила за одење во црква и однесување на литургијата
Познатиот духовен отец, старецот Клеопа, извршил одредени канонски правила кои секој верник треба да ги почитува при посетата на Светата црква и учеството во богослужбата.
1. Првиот канонски услов: да се оди во светата црква е да се помири со сите. Ако мајка или татко оди во црква, нека каже: „Простете ми, деца! Прости ми, сопруга!“
2. Втор канонски услов: Кога одите во црква, земете мал подарок од вашата куќа. Барем свеќа, барем паричка, просфора, чаша вино, што да правиш. Зашто преку тој мал дар што го носиш во црквата се благословува сиот твој имот, затоа што го жртвуваш на Бога.
3. Третиот канонски услов: Добро е да се оди во црква рано наутро, за да можеш да го фатиш Велигденското Евангелие на утрото и Богојавление. А притоа, ако тргнеш порано, можеш да се поклониш на мир, нема многу мир во црквата, одиш кај тебе и така не ја нарушуваш богослужбата.
4. Четврт канонски услов: Мажите секогаш треба да стојат во црквата десно, а жените лево. И по овој редослед треба да стојат во црквата: старци на чело, средовечни зад нив, најмладите зад нив, млади и момчиња исто така. Исто така жените. И оставете пат во црквата меѓу мажите и жените, за кој ќе дојде да се поклони и да го однесе на светиот олтар.
5. Петти канонски услов: Не зборувај во црква, бидејќи тоа е голем грев. Ако има голема потреба да зборувате, зборувајте со шепоти или знаци.
6. Шести канонски услов: Ако одите во црква, не излегувајте додека не заврши службата. Само, не дај Боже, ако си болен или ако страдаш. Но, инаку не излегувај, бидејќи ако излезеш пред крајот на Литургијата, ти си како Јуда, кој излезе од Тајната вечера, каде што на трпезата беа Спасителот и апостолите, и отиде и го продаде Христа. Така учи свети Јован Златоуст.
7. Седми канонски услов: За оние што одат во црква. Кога се поклонувате на светите икони, не ги бакнувајте светителите во лице, бидејќи тоа е грев. Не е дозволено. Ако светецот е насликан во стоечка положба, му ги бакнуваш нозете; ако е насликана до половината, го бакнуваш долниот дел од иконата.
8. Осми канонски услов: Знајте дека откако свештеникот ќе го изговори благословот на почетокот на светата Литургија, никој не смее да богослужи во црквата или пак да носи дарови до олтарот, бидејќи тоа е голем грев.
Кога ќе го слушнете свештеникот како вели: „Благословено е Царството на Отецот и Синот и Светиот Дух, сега и секогаш и секогаш и секогаш“ – готово е! Оттогаш, секој стои на своето место, повеќе не оди да се поклонува. И да си дошол во црквата со подарок, свеќа и просфора, на крајот ќе ги предадеш, бидејќи од тој час свештеникот влегува на светата Литургија и нема повеќе време да го земе подарокот. Затоа што ако одите, а тој престане да литургира, му остануваат многу молитви, а има и грев. Значи, подароците се предаваат во црквата до благослов на светата Литургија.
Оттогаш повеќе не смеете да богослужите, бидејќи ги вознемирувате оние кои сакаат да ја слушаат светата Литургија.
9. Деветти канонски услов: христијаните да клечат кога се осветуваат Пречистите дарови, кога се пее: „Ти пееме, Те благословуваме…!“. И други клекнуваат на Евангелието. Не е грешка. На Достојните и на нашиот Отец, тогаш коленичи. И откако ќе се раздели нашиот Отец, се извршува целиот мир. Ова е направено и претходно. Сега тоа е заборавено во некои цркви. (Ова е обичај на романската црква)
Оние кои имаат олеснување и сакаат да се причестат со Чистите тајни, треба да бараат прошка од сите, од најстариот до најмладиот. Ако се мажи, од чело одат кај најстарите луѓе. А од кого имаа некаква тага, не дај Боже, нека бараат прошка: „Прости ми брат! Простете ми на семејството или на соседите!“
Исто така, жените нека одат кај најстарите жени и нека земат прошка, нека им бакнуваат рака и нека ги бакнуваат нивните чела. Овој ред се извршува пред да се оди на Света Причест. А потоа земаш запалена свеќа и му ја даваш на црковникот на иконостасот; не одиш со неа пред свештеникот, пред Светиот Грал.
Затоа што кога одите пред Светиот Путир, не е дозволено да бидете со запалена свеќа, ниту пак да ве засени светиот крст, бидејќи постои голема опасност. На многумина им се случило, додека се крштевале, да го удрат Светиот Путир, свештеникот и да го истуриле Светилиштето над светињите. Тоа се случи во многу цркви.
Бев толку повреден. Еден од Голема Саксонија дојде да се причести; Бев старешина во Слатинскиот манастир, тој ме удри по Светиот Путир, и – да не го држев – ќе паднеше сред црква. Во него ги имав Светците. А сепак ми истури дел од Светците. Морав да се покајам и да владеам.
Едно момче, кога се прекрсти, го турна Светиот Путир. И да не го држев цврсто, тој ќе ми го истурише насекаде и поради таа причина повеќе не можев да бидам свештеник. Замрзна и тој. И јас им кажав, бидејќи имаше стотици луѓе со запалени свеќи: „Не се крстете повеќе кога ќе стигнете пред Светиот Путир, а свеќите оставете ги таму кај иконостасот!
Кога одите пред Светиот Путир, ги прекрстувате рацете на градите. И тогаш свештеникот зема една лажица од Пресветата и Пречиста Тајна и ти ја дава да ја примиш.
10. Десетти канонски услов: Откако ќе ги примиш чистите тајни на Исус Христос, оди кај ѓаконските врати, за да ти дадат нафора и чаша вино. Потоа одете во хорот или нартексот за да ја прочитате благодарствената молитва по Светата Причест.
Треба да знаете дека никој не смее да се причести ако не ги прочитал молитвите за причест. Потоа – благодарам.
Оној што се причестува повеќе не смее да ја бакнува раката на свештеникот. Додека не јадете, не смеете повеќе да бакнувате свети икони, ништо; затоа што тогаш го примивте Христос. По оброкот можете да ја бакнете раката и светите икони.
По причестувањето не смеете да плукате три дена и три ноќи. Така е според канонскиот ред. Но, барем до утре; најмалку 24 часа, запомнете. Но, книгата вели три дена. Така е по светата причест.
Оние кои се во брак и сакаат да се причестат со Чистите тајни треба да го чуваат своето семејство чисто најмалку три дена; а откако ќе се причестат да се причестат најмалку два дена. А во постот треба да се живее во чистота во сите денови.
11. Единаесетти канонски услов: Кој доаѓал во црква од семејство се нарекува апостол на семејството. Тој треба да го преземе светиот напор за целото домаќинство.
На жителите не им е дозволено, не дај Боже, да јадат ништо во недела и празници додека не дојде тој од светата црква да им ја донесе светата нафора, наместо Чистите Тајни да ја земе светата нафора. Затоа што на грчки светот се нарекува антидорон, односно – наместо подароци, ги заменува Чистите тајни за оние кои не можат да се причестат.
Во недела и празници, за време на светата Литургија, не смеете да подготвувате храна, бидејќи тоа е голем грев. Подгответе оброк од сабота навечер и ставете го на ладно, бидејќи сега имате фрижидери, а го загревате кога ќе дојдете од црква. Во случај на итна потреба, по напуштањето на светата Литургија, дозволено е да подготвите оброк. Но, за време на светата Литургија, кога свештеникот го врзува рајот со земјата и вади честички за милиони души, не лажете дека подготвувате храна, бидејќи тоа е голем грев!
Така беше и со нашите предци. Прашајте ги старите, оти така биле порано! Во недела не се подготвуваше храна. Тоа е голем грев. Не смеете да запалите оган и да приготвувате храна кога свештеникот служи Божествена Литургија за толку милиони христијани, каде што посредува прошка за толку многу души, и за оние од пеколот, и за оние од рајот и за оние од земјата.
12. Дванаесетти канонски услов: Кој бил во светата црква, кога свештеникот рекол: „Ајде да излеземе со мир! Во името Господово го изврши отказот, односно завршувањето на светата Литургија, принесе три приноси среде црквата и си отиде дома.
Од црквата нека не застанува до неговата врата. Како да не го однесе ѓаволот од црква во кафана или на оро, оти тогаш му е тешко. Започна со Бога, а завршува со ѓаволот. Затоа што тоа го прави непријателот: „Дали да одам кај тој братучед; но, да се оди кај тој; но дозволете ми да одам малку во гостилницата!“
Радоста на ѓаволот кој те изведе од рајот Божји и те носи во пеколот, бидејќи гостилницата е челуста на пеколот. Така го нарекуваат сите свети отци.
Кога ќе влезеш во кафаната, ѓаволот те закова со три штипки. Првиот клин кога ќе ја ставите ногата на прагот од пабот, вториот – кога седнавте на стол на масата во пабот; и третата – кога ја земавте првата чаша. Тогаш си негов: те чува таму, не се ослободуваш брзо. Тој заби три штипки во тебе.
Значи, оди директно дома од вратата на црквата!
13. Тринаесетти канонски услов: Кога одите дома, читајте ја молитвата на светите икони и кога сите ќе седнат на трпезата, кажете им што ви останало во главата од црквата: „Види, имаше овој и тој апостол, ова и тоа Евангелие; свештеникот држел проповед овде-онде; ете, вака пееше пејачот; беше толку убаво!“, за да слушнат оние кои од благословени причини не можеа да одат во црква.
14. Четиринаесетта канонска состојба: откако ќе јадете, одморете два часа. Потоа треба да одите во недела и празници да ги посетите болните и сиромашните. Ако познаваш болен старец или болна жена или дете, или некој што е во кревет долги години, оди посетете го, зашто чујте што вели Христос на Судниот ден: јас бев болен, а вие не посетивте. јас.
Ако не можеш да му однесеш ни најмал подарок на болниот, оди и кажи му утешен збор: „Страпи, брат! Молете се на Бога затоа што тој ве сака! Кого Бог го сака и го прекорува. И ако страдате на овој свет, нема повеќе да страдате во гробот. Така пострада Јов, така пострада Лазар!“
Значи, четиринаесеттото правило е да се посетуваат старите и болните во недела и празници.
