Рускиот опозициски лидер Алексеј Навални беше убиен од смртоносен токсин пронајден во јужноамериканските отровни жаби со стрели, соопштија Велика Британија и неколку европски сојузници.
Траги од епибатидин беа пронајдени во примероците од телото на Навални, за кои се верува дека ја предизвикале неговата смрт во сибирската казнена колонија пред две години, соопшти Министерството за надворешни работи на Велика Британија. Сојузниците велат дека само руската држава имала „средства, мотив и можност“ да го употреби смртоносниот отров. Кремљ ги отфрли тврдењата како „информативна кампања“, според новинската агенција Тасс, пренесува Би-Би-Си.
Што е епибатидин?
Епибатидинот е природен невротоксин изолиран од кожата на еквадорската отровна жаба со стрели, објаснува токсикологот Џил Џонсон. Таа за Би-Би-Си изјави дека е „200 пати посилен“ од морфинот. Епибатидинот може да се најде природно во отровните жаби со стрели во дивината на Јужна Америка, но може да се произведе и во лабораторија.
Жабите-стрелци во заробеништво не го произведуваат овој токсин, а тој не е природно присутен во Русија, наведоа европските сојузници во нивната изјава. Меѓу видовите што го излачуваат токсинот на нивната кожа се отровната стрелачка жаба на Ентони и фантомската отровна жаба. Иако епибатидинот е испитуван како лек против болки и за ублажување на болни воспалителни состојби на белите дробови, тој не се користи медицински поради неговата токсичност.
Како делува отровната жаба со стрели?
Ова моќно хемиско соединение делува на рецепторите за никотин во нервниот систем, според Џонсон. Таа објасни како ги претерано стимулира овие нервни рецептори, што во вистинската доза може да предизвика грчеви во мускулите, парализа, напади, забавен срцев ритам, респираторна инсуфициенција и на крајот смрт.
Аластер Хеј, професор по еколошка токсикологија на Универзитетот во Лидс, изјави за агенцијата PA дека неговите ефекти можат да доведат до прекин на дишењето и дека „секое отруено лице умира од задушување“. Наоѓањето на токсинот во нечија крв „сугерира намерна администрација“, додаде тој. Токсичноста на епибатидинот може дури и да се „зголеми со истовремена употреба на одредени други лекови, а тие комбинации се испитувани“, рече Хеј.
Колку е редок токсинот?
Епибатидинот е исклучително редок и се наоѓа само во траги во еден географски регион, рече Џонсон. Се верува дека британското Министерство за надворешни работи и другите се осврнале на отровната жаба на Ентони, вид ендемски во Еквадор и Перу.
Жабите ја произведуваат хемикалијата јадејќи специфична храна за да создадат алкалоиди – вид органско соединение – кои формираат епибатидин и го акумулираат во нивната кожа. Ако исхраната на жабата се промени, нејзините резерви на епибатидин ќе се исцрпат.
„Наоѓањето дива жаба на вистинското место, јадењето токму вистинската храна за производство на вистинските алкалоиди, е речиси невозможно… речиси“, рече Џонсон. „Ова е неверојатно редок начин за труење луѓе. Единствените други случаи на труење со епибатидин што ги знам се во лабораторија и не биле фатални.“
Што рече Русија?
Европските лаборатории потврдија дека Навални починал од непознат токсин, објавија сојузниците во саботата. Москва претходно тврдеше дека Навални починал од природна смрт, иако неговата вдовица Јулија Навални постојано тврдеше дека нејзиниот сопруг бил „убиен“ со труење. Руската амбасада во Лондон ја негираше вмешаноста на Москва во смртта на Навални, опишувајќи го извештајот како „измислица од западните фабулисти“ и „некропропаганда“.
Портпаролката на Кремљ, Марија Захарова, беше цитирана од руската државна новинска агенција Тасс, која изјави: „Сите овие разговори и изјави се информативна кампања насочена кон одвлекување на вниманието од итни проблеми на Западот“. Во времето на неговата смрт, Навални беше во затвор три години и неодамна беше префрлен во арктичка казнена колонија. Според руските извештаи, 47-годишникот рекол дека се чувствувал лошо по кратката прошетка, по што се срушил и никогаш не се освестил.