Доколку најдете предмет со историска, културна или уметничка вредност, мора да го пријавите во музејот кој е одговорен за тоа место, вели за српски Курир археологот Петар Одобашиќ.
- Стручни лица од музејот ја проценуваат вредноста на предметот и му даваат „лична карта“, почнувајќи од тоа дали е оригинал или копија, од кога датира. Кога ќе се процени вредноста, на музејските власти им е во интерес, пронајдениот предмет да остане на нивна територија. Пронаоѓачот, доколку сака да го продаде предметот, мора да му го понуди на музејот и да се договори за цената со нив. Ако случајот оди преку граница, тоа се смета за кривично дело, исто како и нелегалната трговија, вели Одобашиќ.
Да се потсетиме на примерот на Душко Мирковиќ од Рудник, кој пред повеќе од десет години случајно пронашол исклучителен предмет излеан во бронза, а кој датира од преминот во I и II век.
- Станува збор за мало скулптурно дело што се вклопува во вашата рака. Го најдов во калап, а кога го скршив, внатре имаше фигурина која ја открива еротската положба на жената. Датира од 113 година, за време на римското освојување на оваа област и владетелот Септимиј Северус. На нашите простори денес е изработен во согласност со тогашните уметнички текови. Мал е, тежи околу 100 грама и е долг десетина сантиметри – вели Мирковиќ.
Откако Душко ја пронашол оваа специфична фигура, теренот бил детално истражен од археолозите во 2001 година. На истото место претходно беше пронајдена композиција составена од три коњи, кочија и воин со копје во раката.
- Фигурината е во сефот, во банка и е во иста состојба како што е пронајдена. Некои сакаа да го купат, но јас ги одбив тие понуди. Имав само дилема кога требаше да се соберат парите за една операција, но и тогаш не се решив да ги продадам. Фигурината во 2002 година била проценета на 70.000 долари или 50.000 евра, а таа вредност останува и денес – рече Душан, додавајќи дека доколку одлучи да ја продаде, прво мора да му ја понуди на музејот бидејќи е културно богатство.
Додека Мирковиќ не реши да го продаде, споменикот на споменатата фигура во поголеми размери има во Музејот на Рудничко-таковскиот регион. Мештаните оваа ставка ја нарекуваат и „Рудничка убавица“ и „Рудничка венера“. Оваа статуетка е инспирирана од кругот на уметноста на Праксителес.
