Уставниот суд на Република Северна Македонија поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на Програмата за празници и значајни датуми на Општина Кичево за 2025 година. Судот изрази сериозен сомнеж дека овој акт е донесен со грубо прекршување на принципот на двојно мнозинство, познат како „Бадентерово мнозинство“.
Според решението на Судот, постои основано сомнение дека Советот на Општина Кичево ја донел програмата спротивно на член 41 став 3 од Законот за локална самоуправа, со што се загрозува владеењето на правото како темелна вредност на Уставот.
Државниот инспекторат веќе ја запрел примената
Иницијативата до Уставниот суд ја поднесе Државниот инспекторат за локална самоуправа (ДИЛС), кој претходно извршил вонреден надзор во општината. Инспекторатот уште во април минатата година донел решение за запирање на примената на оваа Програма, откако било утврдено дека таа е „протуркана“ само со гласовите на мнозинската заедница во советот.
Греење на тензиите во советот: 12 „За“, 11 „Против“
Од увидот во записниците на 44-тата седница на Советот на Општина Кичево, Уставниот суд ја утврди следната фактичка состојба:
- На седницата присуствувале сите 23 советници (12 Албанци и 11 Македонци).
- Програмата за празници била изгласана со точно 12 гласа „ЗА“ (сите од албанската заедница) и 11 гласа „ПРОТИВ“ (сите од македонската заедница).
- Иако еден од советниците побарал да се гласа по принципот на Бадентер, претседателот на Советот го одбил овој предлог.
Зошто е важен „Бадентер“ во овој случај?
Уставниот суд во своето образложение потенцира дека Програмата за празници директно разработува прашања од областа на културата и заштитата на правата на заедниците. Законот е дециден: прописите кои засегаат вакви теми во мултиетнички општини мора да добијат мнозинство гласови од присутните членови, но и мнозинство гласови од заедниците кои не се мнозинско население во таа општина.
„Смислата на законот е да обезбеди вклученост и заштита на заедниците кои не се мнозински. Со ваквиот начин на одлучување, Советот на Општина Кичево не го обезбедил потребното мнозинство, што го прави актот незаконит“, стои во решението на Уставниот суд.
Што значи оваа одлука?
Со поведувањето на постапката, Уставниот суд ја најавува завршната фаза во која, доколку се потврдат овие наоди, Програмата за празници на Кичево ќе биде целосно поништена. Оваа одлука претставува важен преседан за почитување на механизмите на меѓуетничка демократија на локално ниво.
