Одговорот на прашањето каде се најскапите станови за изнајмување во Европа лежи во судирот на три сили: огромна побарувачка (работни места, студенти, иселеници), ограничена понуда (малку нови згради, строги урбани политики) и притисокот од туризмот и краткорочните изнајмувања кои ги „јадат“ становите од пазарот за долгорочно изнајмување.
Евростат со години бележи постојан раст на кириите во ЕУ, а од 2010 до крајот на 2024 година, кириите се зголемиле во просек за 26,7%, што е доволно дури и просечниот стан да стане луксуз во градовите со најсилна побарувачка.
Градови каде што киријата ги „јаде“ платите
На самиот врв на европската листа често е Монако, каде што киријата за еднособен стан се проценува на околу 6.500 евра месечно.
Меѓу „големите“ градови, Лондон останува симбол на кризата со изнајмување, со околу 2.680 евра месечно за стан со една спална соба според средната рекламирана цена, додека британската официјална статистика покажува дека Лондон е регионот со највисоки просечни кирии, со просеци кои достигнуваат до 3.520 фунти месечно во најскапите области како што се Кенсингтон и Челзи.
Во истата група се градовите кои станаа магнети за високо платени меѓународни бизниси и финансии, како што е Цирих, со околу 2.570 евра месечно за стан со една спална соба.
Амстердам со години е европски пример за тоа како „идеалната“ економија и ограничената понуда на станови создаваат експлозија на кирии – околу 2.255 евра месечно за стан со една спална соба според средната рекламирана цена, додека HousingAnywhere ги наведува наместените станови по цена од околу 2.100 евра месечно во четвртиот квартал од 2024 година.
Интересно е што и Рејкјавик е високо рангиран, со околу 2.250 евра за стан со една спална соба, што звучи како исклучок сè додека не сфатите дека малите пазари, кога имаат ограничена градба и силен туристички и имиграциски притисок, „експлодираат“ многу побрзо од големите системи.
Даблин, кој во последниве години привлече технолошки гиганти и бранови на миграција на работна сила, бележи околу 2.000 евра месечно за стан со една спална соба.
Париз е сè уште Париз – околу 1.900 евра месечно за стан со една спална соба – а над тоа се посебни пазарни правила: огромна побарувачка од студенти, глобална привлечност и мала понуда во „добрите“ окрузи.
Копенхаген често е на врвот на скалата во скалата, со околу 1.795 евра за стан со една спална соба, со типичен проблем со голем број млади и меѓународни работници во ограничен станбен фонд.
Зошто кириите се највисоки таму?
Првата причина е пазарот на трудот. Градовите со глобални компании, финансии, ИТ сектор и меѓународни институции „увезуваат“ побарувачка. Кога луѓе со плати повисоки од локалниот просек доаѓаат во градот, киријата станува еден вид аукција на која победува оној што може да плати повеќе, што брзо ја зголемува „нормалата“ и за долгорочните жители.
Втората причина е понудата, или фактот дека становите не се градат со иста брзина како што расте побарувачката.
Третата причина е туризмот и краткорочните изнајмувања. Во градовите со голем туристички тек, дел од становите се пренаменети за краткорочни изнајмувања, што директно ја намалува понудата на долгорочни изнајмувања и дополнително ги зголемува цените.