Во рамките на гостувањето во емисијата „Ноќно студио“ на „4ТВ“, министерот за локална самоуправа, Златко Перински, отвори неколку клучни теми поврзани со децентрализацијата, финансирањето на локалните самоуправи, реализацијата на капиталните проекти и актуелната состојба со менаџирањето на Град Скопје.
На самиот почеток на емисијата, која започна порано поради отворањето на Светското првенство во фудбал, министерот откри дека покрај многубројните обврски наоѓа време за спорт и дека негов фаворит на овој Мундијал е репрезентацијата на Шпанија.
Случајот со општина Карпош: Не постои правна празнина во законот
Одговарајќи на прашањата за долготрајното отсуство на градоначалникот на општина Карпош и раководењето на општината од страна на заменик, Перински децидно отфрли дека постои правна или законска празнина.
„Согласно членот 52 од Законот за локална самоуправа, секој градоначалник во случај на спреченост или отсуство има право да овласти член на Советот кој ќе ја застапува општината во негово име. Ова е пракса што ја користат сите градоначалници бидејќи и тие се луѓе од крв и месо кои можат да бидат објективно спречени. Во законот нема временско ограничување за оваа замена, бидејќи тоа би било во колизија со Законот за работни односи и други подзаконски акти. Најважно за граѓаните на Карпош е дека општината работи без исклучок и редовно ги сервисира своите услуги“, појасни министерот, додавајќи дека дебатата во јавноста е поттикната од дневно-политички влијанија.
Законските измени блокирани во Собранието поради Бадентер
Министерот се осврна и на предложените измени на Законот за локална самоуправа, кој како системски закон се носи со двотретинско мнозинство и Бадентер. Иако процесот на подготовка траел повеќе од седум месеци и ги опфатил сите пратенички групи и регионални средби, законот сè уште е заглавен во собраниска процедура.
„Мојата матична партија ВМРО-ДПМНЕ имаше 42 градоначалници кога ги почнавме реформите, а сега по локалните избори во 2025 година има 55. И покрај таа моќ, ние предложивме реформи кои вклучуваат референдумски отповик на градоначалник, зголемување на локалната демократија и поголема транспарентност. Ги прифативме сите амандмани на опозицијата, но тие сè уште немаат политичка доблест да обезбедат Бадентер за овој закон да го види светлото на денот“, истакна Перински.
Со новите измени се предвидува и задолжително воведување на Комунална редарска служба на ниво на секоја општина, со цел да се заштитат општинските буџетски средства вложени во урбана опрема и зелени површини, без притоа да се навлегува во ингеренциите на државната полиција.
Општините губат до 100 милиони евра годишно од сопствени даноци
Во однос на барањата на ЗЕЛС за зголемување на процентот од ДДВ на 10% и на персоналниот данок на 50%, Перински порача дека пред да се бараат повеќе пари од централниот буџет, општините мора максимално да го искористат сопствениот капацитет за собирање даноци.
Според најновото истражување на Министерството за локална самоуправа, локалните власти на годишно ниво губат од 80 до 100 милиони евра поради неажурирани и неавтоматизирани бази на даночни обврзници. Само по основ на неевидентирани куќи, станови и комерцијални објекти, штетата изнесува околу една милијарда и 100 милиони денари.
за таа цел, Владата формира координативно тело (вклучувајќи ги Министерството за финансии, УЈП, Катастар, ЗЕЛС и Министерството за дигитална трансформација) со цел креирање софтверско решение кое по автоматизам, без субјективно влијание на вработените, ќе генерира даночни решенија штом ќе се промени сопственоста на некој имот.
Над 1.100 капитални проекти на терен: Податоците се јавно достапни
Перински ја пофали владината мерка за дисперзија на средства за капитална инфраструктура во сите општини, без разлика на политичката припадност на градоначалниците. Кумулативно, преку првиот јавен повик (од ребалансот во 2024 година) и вториот повик (од унгарскиот заем), се реализираат вкупно 1.116 проекти.
- Прв јавен повик: Склучени 288 договори во вредност од 4,5 милијарди денари, од кои 229 проекти се комплетно завршени.
- Вториот јавен повик (унгарски заем): Склучени договори за 828 проекти во вредност од 13,8 милијарди денари, од кои 219 се веќе завршени.
Министерот потенцираше дека парите не се исплаќаат авансно, туку исклучиво врз основа на завршена ситуација на терен. За поголема транспарентност, сите проекти граѓаните можат да ги следат во реално време на веб-страницата Proekti.gov.mk.
На прашањето за успешната искористеност на европските пари, Перински посочи дека во делот на прекуграничната соработка (ИПА програми) со петте соседи, реализацијата на Министерството надминува одлични 85%.
Зошто Град Скопје не доби средства од овие повици?
Министерот понуди два клучни аргументи зошто Град Скопје како посебна единица не беше дел од финансирањето на овие јавни повици:
- Критериумот „пер капита“ (по глава на жител): Бидејќи 10-те скопски општини веќе добија средства за свои проекти, доделувањето дополнителни пари на Градот Скопје би значело дека скопските граѓани ќе бидат привилегирани и ќе добијат дупло повеќе средства во однос на останатите граѓани во државата.
- Системски, а не интервентни решенија: Во периодот од 2021 до 2025 година во Скопје се наталожија премногу суштински проблеми во комуналната хигиена и јавниот превоз кои не се решаваат со интервентни финансиски инјекции.
Перински истакна дека состојбите во 9-те јавни претпријатија под ингеренција на градот кои ги наследи актуелниот градоначалник на Скопје, Орце Георгиевски, се решаваат темелно. Како позитивен чекор ја спомена минатонеделната најава на Георгиевски и вицепремиерот Николовски за набавка на нови камиони за комунална хигиена, контејнери и автобуси, со цел враќање на градот во нормала.