Во Србија се потврдени првите случаи на западнонилска треска, а во моментов се заразени две лица, соопшти Институтот за јавно здравје на Србија „Д-р Милан Јовановиќ Батут“.
Западнонилската треска е заразна болест од групата на зоонози, со вирусна етиологија, која се пренесува на луѓето и животните со каснување од заразен комарец.
Вирусот Западен Нил првпат бил изолиран и идентификуван во 1937 година во Уганда.
По неговото откривање, вирусот се проширил од африканскиот континент на Блискиот Исток, делови од Азија и Австралија, Централна и Источна Европа и Медитеранот. Денес, овој вирус е најраспространетиот арбовирус во светот.
Циркулацијата на вирусот Западен Нил е присутна на европскиот континент уште од 1960-тите, но во последните 20 години е забележан пораст на бројот на заразени лица и се предвидува зголемување во иднина.
Фактори кои придонеле за оваа епидемиолошка состојба се климатските промени, интензивниот меѓународен сообраќај, ширењето на патогени и вектори во нови географски области, почеста изложеност на луѓето на диви животни и инсекти, промени во микроорганизмите (отпорност на антимикробни лекови, зголемена вирулентност) .
Базен на инфекции
Примарниот резервоар на инфекција се различните видови птици (гаврани, врани, страчки, чавки итн.) кај кои инфекцијата е обично асимптоматска (без симптоми на болеста).
Во ендемските региони, вирусот се одржува помеѓу заразените птици и комарците кои се хранат со крвта на птиците.
Пренослив
Главниот вектор на западнонилската треска е комарецот од родот Culex, но подложни на инфекција се и комарците од другите родови како: Aedes, aegypti, Aedes albopictus, Anopheles.
Досега вирусот Западен Нил е изолиран од 43 видови комарци. Комарците се инфицираат со цицање на крвта на заразениот домаќин. Заразените комарци го пренесуваат патогенот доживотно.
Начин на пренос
Пренесувањето на инфекцијата на луѓето и другите животни најчесто е предизвикано од каснување од заразен комарец. Комарците се инфицираат со цицање на крвта на заразените птици.
Во ретки случаи, инфекцијата може да се пренесе преку трансфузија на заразена крв, трансплантација на ткиво и органи или од мајка на дете (трансплацентарно и за време на доењето).
Вирусот на Западен Нил не се пренесува меѓу луѓето преку контакт.
Период на инкубација
Симптомите на болеста се појавуваат 3 до 14 дена по каснувањето на заразениот комарец.
Клиничка слика
Кај околу 80 проценти од заразените лица, инфекцијата е асимптоматска.
Околу 20 отсто од заразените имаат лесна клиничка слика во форма на треска, главоболка, гадење, повраќање и отекување на лимфните жлезди или појава на осип на кожата на градите, грбот или стомакот се јавува поретко.
Споменатите симптоми поминуваат во рок од неколку дена, а во ретки случаи можат да траат и неколку недели.
Еден пациент од 150 инфицирани развива тешка клиничка слика со знаци на воспаление на мозокот (енцефалитис) или менингитис, односно невроинвазивна форма на болеста.
Потоа во клиничката слика, покрај треска и главоболка, се јавуваат вкочанетост на вратот, ступор, дезориентација, кома, тремор, конвулзии, мускулна слабост и парализа.
Овие симптоми може да траат неколку недели, со можно трајно невролошко оштетување.
Чувствителност и отпор
Подложноста на инфекција е општа, но луѓето постари од 50 години имаат поголем ризик да развијат невроинвазивна форма на болеста. Инфекцијата доведува до формирање на имунитет.
лабораториска дијагностика
Дијагнозата на болеста се потврдува лабораториски врз основа на присуството на IgM антитела на вирусот Западен Нил во серумот и цереброспиналната течност.
Третман
Не постои специфична терапија за западнонилската треска. Болеста обично завршува со целосно закрепнување по неколку недели или месеци. Во случај на потешка клиничка слика, пациентите се хоспитализирани.
Општи превентивни мерки
– Најефективен начин за превенција е спречување на каснување од комарец.
– Избегнувајте изложување на комарци во моментот на нивната најголема активност, во самрак и зори.
– Избегнувајте области со голем број инсекти (шуми, мочуришта и сл.).
– При престој во природа и на отворено користете средства (репеленти) кои ги одбиваат инсектите на отворените делови од телото.
– Носете облека што ви ги покрива рацете и нозете.
– За да го намалите бројот на комарци во затворени простории, користете заштитни мрежи на прозорците и заштитни средства (препарати) во форма на таблети, течности и слично.
– Намалувањето на бројот на комарци на отворено, каде што работите, играте или престојувате, се постигнува со испуштање на изворот на застоена вода, што е неопходна за сите фази на развој на комарците и со елиминирање на местата каде што се кријат комарците. На овој начин се намалува бројот на места каде што комарците можат да ги снесат јајцата.
– Најмалку еднаш неделно треба да се празне вода од саксии, садови за храна и вода за домашни миленици, кофи, лименки, украсни базени и сл.
– Отстранете ги старите гуми и другите предмети каде што може да се акумулира застојана вода.
– Спроведување на систематско сузбивање на ларви и возрасни форми на комарци од страна на овластени стручни служби.
Специфични превентивни мерки
Не постои вакцина за Западен Нил за човечка употреба, но испитувањата се во тек.