Словенија го блокираше заедничкото соопштение на сите 27 земји-членки на ЕУ со кое се осудуваат израелските планови за проширување на населбите во окупираниот Западен Брег. Одлуката на владата на премиерот Јанез Јанша предизвика остра реакција од словенечката претседателка Наташа Пирц Мусар и опозициските партии.
Порталот EUobserver објави дека во Брисел се подготвува соопштение на високата претставничка на ЕУ за надворешни работи Каја Калас во име на целата Унија. Тоа беше со цел да се осуди одлуката на израелската влада да распише тендер за изградба на повеќе од 1.200 станови за израелски доселеници како дел од проектот Е1.
За такво соопштение е потребна согласност од сите земји-членки. Словенија не ја достави, па затоа Европската служба за надворешни работи можеше да објави само соопштение од самата Калас, кое има помала дипломатска тежина од заедничкиот став на сите 27 земји.
Калас предупреди дека спроведувањето на проектот Е1 ќе го подели Западниот Брег на два дела, ќе го изолира Источен Ерусалим и дополнително ќе ја загрози можноста за создавање палестинска држава.
„Ставот на ЕУ е јасен: израелските населби на Западниот Брег, вклучително и областа Е1, се нелегални според меѓународното право“, рече таа. Таа ја повика израелската влада да го повлече тендерот и да го запре понатамошното проширување на населбите.
Е1 е стратешки важна област источно од Ерусалим. Поширокиот план предвидува изградба на околу 3.400 станови, а критичарите предупредуваат дека неговото спроведување ќе ја прекине територијалната поврзаност на палестинските територии.
Словенечкото Министерство за надворешни и европски работи потврди дека Словенија не ја поддржува изјавата на членките на ЕУ 27. Министерството тврди дека словенечката позиција не се променила и дека државата продолжува да го поддржува меѓународното право и договореното решение со двете држави.
Владата верува дека новата заедничка изјава „нема да донесе никаква дополнителна вредност во овој момент“. Таа потсети дека Европскиот совет веќе зазеде став за проектот Е1 во јуни, а дека на 20 август беше објавена заедничка осуда од голем број европски и други лидери.
Изјавата ја поддржаа, меѓу другите, лидерите на Обединетото Кралство, Франција, Германија, Италија, Канада и Австралија, како и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен. Тие ја нарекоа израелската одлука неприфатлива и предупредија дека проектот Е1 го загрозува решението со две држави.
Објаснувањето на владата на Јанша не го убеди словенечкиот претседател. Пирц Мусар рече дека Словенија мора да ја поддржи заедничката изјава на ЕУ и доследно да го брани меѓународното право.
„Меѓународното право не е прашање на политички избор и не смее да има двојни стандарди во неговото почитување. Тоа важи подеднакво за сите“, објави Пирц Мусар.
Таа нагласи дека проширувањето на израелските населби го крши меѓународното право, ја поткопува можноста за решение со две држави и ги намалува изгледите за траен мир.
Владата на Јанша беше нападната и од словенечките опозициски партии. Движењето за слобода на поранешниот премиер Роберт Голоб ја нарече одлуката „срамна одлука за надворешна политика“ што го оштетува меѓународниот углед на Словенија.
„Нашата земја има премиер кој во Брисел нема да ги брани интересите на Словенија, туку интересите на Израел“, соопшти Движењето за слобода.
Партијата, исто така, упати сериозни обвинувања дека одлуката на Јанша е возвраќање на услугата за наводната израелска помош во изборната кампања.
Таа го поврза тоа со најавеното отворање на израелската амбасада во Љубљана, разгледувањето на можноста за преместување на словенечката амбасада во Ерусалим и повлекувањето на мерките против израелските функционери.
Социјалдемократите побараа од владата да објасни зошто го блокирала заедничкиот став на ЕУ, а Левицата ја опиша одлуката како „историски срамна“.
Во минатото, заедничките изјави на ЕУ со кои се осудуваат израелските потези најчесто беа блокирани од Унгарија под Виктор Орбан. Словенечката одлука покажува дека владата на Јанша сега би можела да стане еден од главните противници на построг заеднички европски став кон политиките на Нетанјаху.