Сопругата на најдобриот тенисер на денешницава Новак Ѓоковиќ, Јелена Ѓоковиќ доаѓа во Скопје.
Таа тука ќе биде по повод панел дискусија по премиерното прикажување на документарниот филм „Мудроста на траумата“ кој освен во Скопје, ќе се прикажува и во Белград, Нови Сад, Ниш, Скопје, Подгорица, Љубљана и Сараево, во периодот од 18 до 30 септември.
Јавноста ќе може да поставува прашања и генерално да разговара на оваа тема.
Се работи за филмот во кој Д-р Габор Мате не води низ процесот на свесност и исцелување и нè учи „дека траумата не е она што ни се случува, туку она што се случува во нас како резултат на она низ кое поминуваме”.
Психологијата нè учи како трауматски настан, во зависност од неговиот интензитет, може да влијае на личноста што го доживува. Траумата ја менува хемијата на мозокот, перцепцијата, создава адреналински одговор во телото, развива недоверба и страв, не отуѓува од сето она што некогаш не правело автентична личност.
На сите ни е познат поимот „посттрауматско стресно растројство“ – како се јавува и какви симптоми се манифестира. Меѓутоа, она што отсекогаш ме мачело, како поединец кој во текот на животот од детството до зрелоста го следеле трауми од најсуровите облици, е прашањето „до каде е врската помеѓу траумата и нашето тело, болеста, зависноста, лошите избори“? Зошто свесно избираме да уништуваме, ако разумот ни кажува дека заслужуваме повеќе? Зошто не можеме да прифатиме љубов, а очајно ја сакаме? Зошто тешкиот пат е секогаш потежок? И, што е најважно, зошто ја повторуваме шемата што не направи несреќни толку пати?
Со години барам одговори. И морам да кажам дека ниту една посета на психолог не ми откри што е овој филм и д-р Габор Мате.
За д-р Матео и, предвидуваме, претстојниот култен филм
Габор Мате е доктор по професија кој работел во акушерство и палијативна нега и, како што вели, „видел испреплетено раѓање и смрт“; е бестселер автор и добитник на Орденот на Канада и го посветил својот живот на истражување на врската помеѓу траумата, хроничните болести и зависноста.
– Траумата е одвојување од себе. Кога човек не може да се справи со себе, бега од реалноста бидејќи реалноста била толку сурова кон него – вели тој.
Ова ремек дело се занимава и со колективната траума која, повеќе од кога било, го погодува општеството; сведоци сме на пандемија на ментални нарушувања и зголемен број на самоубиства.
Траумата го обликува нашиот свет, нашите меѓучовечки односи, начинот на кој живееме и начинот на кој ја набљудуваме околината, затоа што, на крајот на краиштата, „реалноста не е она што се случува, реалноста е она што мислиме дека се случува“.
Темата на филмот ја следи најважната врска помеѓу мајката и детето – колку недостатокот на допир може да влијае на бавниот развој на бебето, како мозокот се развива во интеракција со околината; потоа се префрла на патријархална доминација и суров однос на човекот кон мајката природа – „најомразената мајка“, како што ја нарекува Габор.
Она што особено ме трогна беше односот на докторот кон зависниците, деликвентите и луѓето на улица.
– Мораме да почнеме да ја гледаме личноста, а не проблемот. На луѓето мораме да гледаме како тоа што им се случило – истакна тој.
Тој нè повикува да станеме свесни за фактот дека, кога ќе поминеме покрај бездомник, мора да бидеме свесни „дека тоа е крајно болен свет“, кога обвинуваме зависник „дека тоа е негов избор“, мора да знаеме „дека Никој свесно не избира уништување и дека „смирувањето е надворешно“ – недостаток на внатрешен мир“.
За поврзаноста помеѓу траумата и насилството врз децата, тој го објаснува концептот на генерациска траума, и „како децата кои пораснале во насилно семејство го развиваат верувањето дека не се достојни за љубов, па затоа одат по погрешен пат, што за некои значи екстремни, а за други само пренесување фрустрации на нивните идни деца“.
Др. ранета човечка душа. Тој ни укажува на патот на индивидуалното и колективното исцелување.
– Кога почнавме да работиме на овој филм, мислевме дека сме меѓу среќниците кои имале безгрижно детство. Мислевме дека траумата е предизвикана од лоши работи што им се случуваат на луѓето, навистина лоши работи како војна, убиства, насилство и слично… Но, траумите, како што дознавме од д-р Габор Матео, им се случуваат на сите – зборовите на режисерите Заја и Маурицио Беназ.
Јелена Ѓоковиќ за гледањето на филмот
– Секој родител има потреба неговото дете да биде среќно и да го прави тоа што најдобро го знае со свеста и знаењето што ги има и нивните искуства и перцепција за светот врз основа на тие искуства. Меѓутоа, задоволувањето на таа потреба не е нужно добро, често е дури и погрешно. Видовте во филмот, кога мајка си го камшикува своето дете и вели „Ова го правам за твое добро“, тоа е свеста што ја пренесувала генерациски и несвесно продолжила да ја повторува, а тоа често се гледа во нашето општество – истакна таа.е Јелена Ѓоковиќ, програмски директор на „Фондацијата Новак Ѓоковиќ“.
Втора година по ред, „Фондацијата Новак Ѓоковиќ“ носи глобално признати експерти во нашиот регион да зборуваат на тема раниот детски развој, подигајќи ја свеста за многу важни теми кои ги засегаат и родителите и општеството во целина. Во рамките на меѓународно признатата програма „Поддршка, НЕ совршенство“, која Фондацијата Новак Ѓоковиќ успешно ја спроведува веќе шест години, во Србија доаѓа познатиот спикер д-р Габор Мате.