Американските бизниси се соочуваат со бизарен недостиг на пени, монета од еден цент. Откако администрацијата на Доналд Трамп го запре нивното ковање претходно оваа година, монетите во оптек стануваат сè поретки, при што многу продавници се принудени да ги заокружуваат сметките за готовина на најблиските пет центи бидејќи нема јасни федерални упатства за тоа како да се направи тоа, објавува Би-Би-Си.
„Се собира многу брзо“, рече Дилан Џон, виш директор за односи со владата во Националната федерација на малопродажба.
Во февруари, претседателот Доналд Трамп го нарече производството на монетата расипничко и премногу скапо, и се огласи на социјалните медиуми за да повика на „трошење на буџетот на нашата голема нација, дури и ако е пени по пени“.
Ковачницата на пари на САД официјално престана да произведува пени во мај. Иако Министерството за финансии предвиде дека недостигот нема да се случи до почетокот на 2026 година, проблемот се појави многу порано. Банките не можат да добијат пени од федералната влада, што значи дека бизнисите не можат да ги добијат ниту од банките.
„Првпат слушнавме за проблемот кон крајот на август, почетокот на септември“, рече Џон. „Тоа навистина влијае на секој бизнис што се занимава со плаќања во готово“.
Трговци во неволја
Сега продавачите се наоѓаат во ситуација каде што не знаат што да прават кога на нивните каси ќе им снема парички, а на купувачот му треба остатокот од парите од купувањето во готово. Привремено решение за многумина, вели Џон, е да ја заокружат цената нагоре или надолу на најблиските пет центи, така што остатокот може да се врати во монета од пет центи, позната како „никел“.
Сепак, не е толку едноставно. Некои градови, вклучувајќи го и Њујорк, законски бараат од трговците да го вратат точниот износ, додека други не дозволуваат цената за плаќања во готово да се разликува од цената за плаќања со картички, објасни Џон. За да избегнат тужби и жалби од клиенти, многу трговци на мало одлучија едноставно да ги заокружат цените надолу.
„Зборуваме за губење до четири центи за секоја трансакција во готово во повеќе продавници низ целата земја“, рече тој. „Тоа е неодржливо“.
Многу продавници сега ги охрабруваат клиентите да плаќаат со точниот износ, а некои дури и организираат промоции што ги наградуваат клиентите кои внесуваат дополнителни парички од дома.
Продавниците за храна се најтешко погодени
Продавниците за храна се меѓу најтешко погодените од недостигот, изјави Џеф Ленард, портпарол на Националното здружение на продавници за храна. Гигантот за храна Квик Трип објави дека ќе ги заокружи цените надолу, за кои проценува дека ќе го чинат до 3 милиони долари оваа година.
Ленард забележа дека американските монети и претходно биле повлечени од оптек, како што се монети од половина цент, три центи и 20 центи во 19 век. Сепак, поминаа многу години откако производството на основни монети како што е пенито, кое се користи од 1793 година, беше прекинато.
„Луѓето не сакаат пени сè додека не можат да го вратат како кусур“, рече тој.
Предности и недостатоци
Интересно е што производството на еден пени чини речиси четири центи. Но, застапниците на задржувањето на монетата тврдат дека таа е од суштинско значење за Американците со пониски приходи кои претежно плаќаат со готовина. Марк Велер, извршен директор на „Американци за заеднички центи“, нагласува дека крајот на пенито најтешко ќе ги погоди најранливите.
„Ова се луѓе кои немаат пристап до тековни сметки, кредитни картички и банкарски услуги“, рече тој. „Ги повредувате групите со пониски приходи кога ќе почнете да ги заокружувате трансакциите.“
Велер, исто така, верува дека заштедите на владата од прекинувањето на производството на пет центи ќе бидат компензирани од потребата да се коваат повеќе пет центи. Монета од пет центи чини речиси 14 центи за производство.
Потребни се јасни правила
Експертите кои ја следат ситуацијата се согласуваат дека се потребни јасни федерални упатства за бизнисите и потрошувачите за правилата за заокружување, како да се спроведуваат трансакции за време на недостиг и како да се ракува со монети воопшто.
„Секогаш ќе има еден цент, тоа е едноставно монета со ниска корисност“, рече Џон. „Луѓето ги забораваат во џебовите, ги губат на каучот, седат во тегли. Ова се монети кои не влегуваат во оптек.“