Унгарскиот парламент гласаше за уставен амандман што овозможува отстранување на унгарскиот претседател и претседателот на Уставниот суд.
Во понеделник вечерта, на 13 јули, унгарскиот парламент го усвои 17-тиот уставен амандман за измена на унгарскиот устав. Амандманот, кој беше поднесен пред три недели од премиерот Петер Маѓар под името „Операција Чистилиште“, се однесува на отстранување на Тамаш Шујок од функцијата претседател на Унгарија, отстранување на претседателот на Уставниот суд, Петер Полт, и тројца други уставни судии.
Уставниот амандман, меѓу другото, го ограничува и мандатот на пратениците на 12 години (т.е. три мандати), што значи дека ниту претседателот на Фидес, поранешниот премиер Виктор Орбан, ниту повеќето актуелни пратеници на опозицијата, повеќе нема да можат да бидат избрани во парламентот.
Пратеничките групи на Фидес и КДНП ја бојкотираа денешната парламентарна седница и гласањето за уставниот амандман. Гергели Гујас поднесе оставка од функцијата шеф на парламентарната група на Фидес во знак на протест. Десничарската опозициска парламентарна партија „Наша татковина“ (Mi Hazánk) се воздржа од гласање за уставниот амандман, пишува унгарскиот портал Телекс.
„Ќе ја предадеме унгарската нација ако не ги усвоиме амандманите на Уставот, бидејќи ова е основниот документ на „Коза Ностра“ изграден од Фидес-КДНП“, рече премиерот на денешната парламентарна седница.
Според него, партијата Тиса освоила јасно, двотретинско мнозинство на парламентарните избори на 12 април, односно мандат за демонтирање на сегашниот систем на Орбан во Унгарија. Тој изјави дека штотуку усвоениот уставен амандман „ја завршува ерата на уништување на Фидес“ и започнува создавање нов Устав во кој сакаат да ги вклучат сите граѓани на Унгарија.
Фидес: Ова е крајот на уставната демократија и почетокот на автократијата во Унгарија
За партијата Фидес, усвојувањето на уставниот амандман значи „крај на уставната демократија и почеток на автократијата во Унгарија“.
Сега веќе поранешниот шеф на парламентарната група на Фидес, Гергели Гујас, изјави дека Тиса, од политички причини, сака да го отстрани унгарскиот претседател, да го „обезглави“ Уставниот суд и да ги ограничи демократските избори со тоа што ќе спречи повеќе од половина од сегашните претставници на опозицијата во Унгарија да учествуваат на следните избори.
За време на изборната кампања, Петер Маѓар вети дека јавните службеници, кои ги нарече „марионети на Орбан“, ќе бидат отстранети од функцијата, а во својот прв говор како премиер, го повика унгарскиот претседател да поднесе оставка, нè потсетува Телекс.
Тој нагласи дека разрешувањето на Тамаш Шујок било неопходно бидејќи тој не го изразувал единството на нацијата, бидејќи „слепо ѝ служел“ на владата на Орбан и никогаш јавно не му се спротивставил по важни општествени прашања.
Тамаш Шујок го отфрли повикот на премиерот да поднесе оставка и во последните недели започна „контранапад“. Поради она што самиот го оцени како „политички притисок“ од премиерот, тој се обрати до Уставниот суд и Венецијанската комисија за помош, од кои побара мислење за уставниот амандман.
Унгарски: Не добивме двотретинско мнозинство за да ѝ дадеме на Унгарија нови господари
Иако Фидес инсистира дека усвоениот уставен амандман го демонтира владеењето на правото и правната сигурност и дека „со тоа ја отвори вратата кон диктатура“ во Унгарија, унгарскиот премиер наведува дека овој амандман „не му дава овластување на кое било ново парламентарно мнозинство да ги заменува лидерите што не му се допаѓаат по своја волја и да ги стави своите луѓе на местото на старите партиски војници“.
„Денешната одлука ни дава овластување еднаш засекогаш да ставиме крај на сериозна и неодржлива ситуација. Не добивме двотретинско мнозинство за да ѝ дадеме на Унгарија нови господари“, рече Петер Маѓар.
Унгарскиот претседател има 5 дена да ги потпише амандманите на Уставот, што ќе доведе до негово разрешување
Уставните амандмани можат да стапат во сила само ако ги потпише претседателот на Унгарија. Тамаш Шујок има рок од пет дена да го стори тоа, кој започнува од денешното усвојување на амандманите во парламентот.
Тој има право по закон да го упати 17-от уставен амандман до Уставниот суд, но ова тело може само да испита дали процедурите биле прекршени во овој случај за време на измената на Уставот, но не може да одлучи за содржината на самиот амандман. Токму оваа контрола врз содржината Фидес му ја одзеде на Уставниот суд уште во 2013 година.
Фудбалот е поважен за Орбан од уставните измени
Да додадеме дека поранешниот премиер Виктор Орбан одлучи да отпатува во Америка за Светското првенство во овој клучен момент за себе и за својата партија. Тој не се појави на протестот во четврток пред претседателската палата Шандор, организиран од неговата партија Фидес, против уставниот амандман, кој денес го усвои унгарскиот парламент, според унгарскиот портал Телекс во својот напис.