САД и Иран на чекор до историски договор
Соединетите Американски Држави и Иран се наоѓаат пред постигнување значаен договор кој би можел да го продолжи прекинот на огнот, повторно да го отвори Хормушкиот теснец и да ги рестартира преговорите за ограничување на иранската нуклеарна програма. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека преговорите се во завршна фаза и дека официјалното соопштение може да се очекува набрзо.
Клучни точки на предложениот договор
Иако деталите сè уште не се официјално потврдени од иранска страна, рамковниот договор според извори блиски до преговорите ги вклучува следните ставки:
- Продолжување на примирјето: Прекинот на огнот би се продолжил за дополнителни 60 дена.
- Трговска слобода: Повторно отворање на Хормушкиот теснец за меѓународна пловидба без наплата на премин од страна на Иран.
- Енергетски олеснувања: САД би ја укинале блокадата на иранските пристаништа и би одобриле одредени исклучоци од санкциите за извоз на иранска нафта.
- Одмрзнување средства: Се преговара за ослободување на дел од иранските финансиски средства кои се блокирани во странство.
Нуклеарното прашање и контроверзите околу ураниумот
Една од најчувствителните точки е иранската нуклеарна програма. Нацрт-договорот предвидува обврска од страна на Техеран дека нема да тежнее кон развој на нуклеарно оружје и дека ќе се врати на преговарачката маса за збогатувањето на ураниумот.
Постојат спротивставени информации за залихите на високо збогатен ураниум. Додека американски официјални лица сугерираат дека Иран е подготвен да се откаже од нив, извори од Техеран за Ројтерс изјавија дека таква согласност сè уште не е дадена.
Реакции и скептицизам
И покрај напредокот, патот до конечен договор е полн со препреки:
- Израел: Премиерот Бенјамин Нетанјаху е изразено скептичен во врска со намерите на Техеран.
- Внатрешна политика во САД: Дел од републиканците во Конгресот се противат на какви било отстапки кон Иран.
- Геополитичко значење: Хормушкиот теснец е критичен за светските цени на енергенсите. Постигнувањето на овој договор би можело значително да ги стабилизира енергетските пазари и да го намали стравот од нов скок на цените на нафтата.
Американскиот државен секретар Марко Рубио нагласи дека е постигнат „значаен“ напредок, но предупреди дека додека сè не е договорено, ништо не е конечно. Доколку се потврди, ова би бил најголемиот дипломатски пробив меѓу Вашингтон и Техеран во последните неколку месеци.