Од денеска, нашиот источен сосед врти нова финансиска страница. Бугарскиот лев заминува во историјата, а еврото станува официјална валута. Оваа промена не е само техничка за Софија, туку има директни импликации и за македонските граѓани и бизниси.
Додека светот ја пречекува Новата година, Бугарија ја пречекува новата ера. Влезот во еврозоната е финалето на долгиот процес на интеграција, но брановите од оваа одлука ќе се почувствуваат и западно од Ѓуешево. Со оглед на тоа што Бугарија е еден од клучните трговски партнери на Северна Македонија, а македонскиот денар е де факто врзан за еврото, промената носи и предности и предизвици.
Крај на курсните разлики за бизнисот
За македонските компании кои извезуваат или увезуваат од Бугарија, ова е добра вест. Досега, иако левот имаше фиксен курс кон еврото, трансакциите често подлежеа на провизии за конверзија.
Од 1-ви јануари, трговијата станува потранспарентна. Со оглед на тоа што македонскиот денар има стабилен курс во однос на еврото (61.5 денари), пресметките стануваат многу поедноставни. Ризикот од валутни флуктуации, кој иако беше минимален, сега целосно исчезнува. Ова се очекува да ја зголеми трговската размена и да ги намали административните трошоци за фирмите.
Туризам: Полесно плаќање, но можен „шок“ со цените
За македонските граѓани кои традиционално патуваат во Бугарија – било за зимски туризам во Банско и Боровец или летен одмор на Црното море – влезот во еврозоната носи олеснување во паричникот, но не и нужно поевтин престој.
- Позитивно: Нема повеќе потреба од менување денари или евра во левови пред граница. Бидејќи македонците традиционално штедат во евра, плаќањето станува директно.
- Ризик: Искуствата од другите земји (како Хрватска неодамна) покажаа дека преминот кон евро често носи „тивка инфлација“ преку заокружување на цените нагоре. Кафето кое чинело одредена сума левови, пресметано во евра, трговците често го заокружуваат на повисока децимала.
Банкарскиот сектор и дознаките
Голем број македонски граѓани имаат деловни релации или двојно државјанство поврзано со Бугарија. Трансферот на пари сега влегува во зоната на SEPA (Single Euro Payments Area) правилата за евро-трансакции, што значително ќе ги забрза и поевтини банкарските трансфери меѓу двете земји.
Економска лекција за Македонија
Влезот на Бугарија во еврозоната ја остава Македонија како еден од ретките „острови“ во регионот со сопствена валута, опкружена со земји кои или го користат еврото (Грција, Косово, Црна Гора, сега и Бугарија) или се стремат кон тоа.
Економистите сметаат дека ова ќе изврши дополнителен позитивен притисок врз Народната банка за одржување на стабилноста на денарот, бидејќи нашата економија сега е уште поцврсто врзана за европските текови. За Македонија, ова е јасен сигнал дека економската интеграција на Балканот се движи во една насока – кон Брисел и Франкфурт.
Останува да се види како бугарскиот пазар ќе реагира во првите месеци и дали „европските цени“ ќе ги одвратат или привлечат македонските купувачи.
