Официјалната статистика можеби би можела да ја даде ПРИЧИНАТА зошто српските граѓани мораат да пијат млеко од увоз. Од почетокот на годинава нашата земја извезла 19.000 тони млеко во вредност од околу 9,4 милиони евра.
Најголем дел од него го извезовме во Северна Македонија. Во исто време увезовме 16.000 тони. Тоа значи дека сме извезувале три илјади тони повеќе, бидејќи тоа што го увезуваме веројатно го обработуваме и повторно го испраќаме на извоз. Убедливо најголемите количини млеко и павлака доаѓаат од Босна и Херцеговина, каде што некои српски преработувачи имаат погони.
До пред неколку недели немаше ограничување на извозот, па млекарниците ја искористија можноста да продаваат што повеќе во странство, бидејќи државата постави горна граница за цената на UHT млекото од 2,8 отсто млечна маст. На овој потег, кога ќе се додаде дека бројот на молзни крави се намалува од година во година, па дури и најголемите млекарници во Србија речиси го преполовија откупот во 2022 година, не е чудно што нашите полици сега се полни со непознато полско и чешко млеко.
Од крајот на летото во Србија има недостиг на домашно млеко. Државата во неколку наврати се обиде да ја стабилизира оваа состојба, со ограничување на цената на UHT млекото од 2,8 отсто млечни масти, како и на лихварската трговска маржа, но домашниот бел пијалок никаде го немаше. Нема ни сега кога се отстранети ограничувањата, а преостанатата маржа е 10 проценти. Затоа и не чуди што граѓаните се чудат што повеќе нема млеко од нашите фарми на рафтовите, но и што се менува цената, се намалува веќе два дена.
– Домашното млеко го купуваме во шише од 1,5 литри, со 2,8 отсто млечни масти, а до пред десет дена чинеше 179 динари – ни изјави белграѓанката Ана П. -Пред три дена истото млеко чинеше 199 динари, а вчера кога отидов во продавница повторно поскапе.
Сега е 219,99 динари. Тоа навистина нема врска со каква било криза и недостиг, туку е чиста дрскост. За литар од тоа млеко млекарниците плаќаат не повеќе од 50 динари, а додека да стигне до шишето го разредуваат неколку пати и веќе не изгледа како што треба. Некој заработува сериозни пари од ова. Па, не е нормално една чаша павлака да биде скоро 98 динари.
Податоците на Републичкиот завод за статистика покажуваат дека увозот на млеко и павлака со еден до шест отсто маснотии во 2019 година изнесува 33.764 тони. Кога станува збор за извозот, таа година во странство продадовме 71.301 тон млеко и павлака. Речиси половина отишле во Босна и Херцеговина, 21.776 тони во Северна Македонија, а најголеми увозници се Црна Гора и Албанија.
Во 2020 година увозот на млеко е 39.032 тони. Истата година Србија извезла 36.803 тони млеко. И до Северна Македонија, Босна и Херцеговина, Обединетите Арапски Емирати и Црна Гора.
Една година подоцна, во 2021 година, увезовме 31.466 тони млеко, извезовме 31.204 тони млеко.
Од тоа, речиси идентични количини, околу 10.650 тони, ги извезовме во Црна Гора и Северна Македонија. Млекото од Србија се продавало на Албанија и БиХ.
– Откупната цена е ниска, но и нашата потрошувачка не е преголема – смета Воислав Станковиќ, агроаналитичар.
– Нашата потрошувачка е околу 43 литри годишно по жител. Во ЕУ е 93 литри. Пиеме повеќе јогурт и јадеме бели сирења. Требаше да се загрижи државата кога на неодамна одржаниот земјоделски саем беа изложени многу малку млечни грла говеда. Така Хрватска, на пример, стана увозна зависна. Затоа треба да се подобри производството.
Најголем број фарми имаат до девет крави, тоа е фрагментирано производство, а имаме и голем број стари домаќинства. Набавната цена е дестимулирачка.