На 8 октомври 2022 година, мостот на Крим беше кренат во воздух. Како одговор на нападот, за кој никогаш не беше јасно дали е организиран од украинска страна, Русија започна масовни напади врз поголемите градови во Украина, вклучувајќи го и Киев.
Едно од оружјата со кои Москва сака да ги потчини Украинците е дронот Шахед 136 или како што е познато по руското име Геран-2. Активно се користи од страна на руската војска во Украина од септември 2022 година.
Што е дрон?
HESA Shahed 136 (од персиски – „Сведок 136“) е иранско беспилотно летало на компанијата Хеса, кое е во функција од 2021 година. Неговата задача е да напаѓа копнени цели од далечина.
Дронот е долг 3,5 метри и распон на крилата од 2,5 метри.Брзината што ја развива е над 185 km/h и тежи околу 200 килограми.
Максималното растојание што може да го помине е приближно 2.500 километри.
Авионот има делта крило, централен труп што се влева во крилата. Во носот на дронот се наоѓа боевата глава, како и целата оптика која е потребна за прецизен напад. На задниот крај на каросеријата е моторот.
Боевата глава се активира при удар.
https://youtu.be/nLGCrETumPc
Дронот е лансиран речиси хоризонтално со многу мал агол нагоре. Во првиот лет му помага ракета, која брзо се одвојува од телото по полетувањето. Може да се лансираат до 5 дронови истовремено. Рамката за лансирање е пренослива, што му овозможува на дронот да се монтира на кој било воен и конвенционален камион, што овозможува брзи напади.
Каде се користи?
Некои од најраните податоци за употреба на дронови доаѓаат од 2020 година во Јемен. Според изданието „Њузвик“, токму овој модел на беспилотно летало бил користен во нападите на Хутите.
Во ирачки Курдистан во 2022 година, Шахед 136 беше користен во напади против курдските сепаратистички цели.
А во Украина?
Неколку месеци пред Русија официјално да потврди дека користела ирански беспилотни летала во војната во Украина, американските разузнавачи тврдеа дека набавката е факт. Според податоците, Иран и доставил на Moswa неколку стотици беспилотни летала, вклучувајќи го и Шахед 136, иако иранската страна официјално го негира тоа.
И досега, арапската земја официјално не соопшти дека и доставува муниција на Русија, иако постојано повторуваше дека „светските сили користат оружје од Иран“.
На 13 септември 2022 година, употребата на „Шахед 136“ беше официјално потврдена со фотографии од остатоците од дронот, но со неговото руско име „Геран-2“. Според Родион Кугалин, артилериски командант на 92-та бригада, Шахед 136 бил искористен за уништување на четири хаубици, како и два оклопни транспортери за време на офанзивата во Харков.
На 23 септември, се појавија повеќе извештаи за напади со беспилотни летала во Одеса. На социјалната мрежа Телеграм се појавија и видеа од летање на дронови.
Се наведува и дека со таков дрон бил погоден и седиштето на украинската морнарица во Одеса.
Во раните утрински часови на 5 октомври, дронот успеа да стигне до градот Бјала Черква во регионот на Киев. Ова е прв случај кога е докажано дека „Шахед 136“ може да стигне до регионот на Киев.
Според украинските војници, „Шахед 136“ се слуша од неколку километри. Го нарекуваат ирански мотоцикл бидејќи бучавата наликува на мотор. Тој е ранлив на пожар. Армијата против нив лансира ловци МиГ-29 чија цел е соборување на беспилотните летала, но тоа е исклучително тешко бидејќи дронот може да лета на многу мала височина. Слична стратегија е користена за соборување проектили.
На 13 октомври 2022 година, украински МиГ-29 се урна во Виниција, каде што се обидуваше да собори беспилотно летало Геран-2. Според украински извори, тој се активирал во близина на ловецот, а шрапнелите ја погодиле пилотската кабина, принудувајќи го да се катапултира.
Токму овој дрон е посочен како главен извршител на нападите во Киев .
По нападите на „Шахед 136“ врз украински цели, претседателот Володимир Зеленски најави нивна употреба како соработка на злото и ги ограничи сите врски меѓу Украина и Иран.