Годинава се ќе биде исто како и досега – повторно ќе треба да ги поместиме стрелките на часовниците и да се префрлиме од летно во зимско сметање на времето. Поточно, годинава во недела на 27 октомври во три часот по полноќ ќе ги поместиме стрелките еден час наназад со што и официјално ќе се збогуваме со летото, па сите повторно се прашуваме – до кога ќе трае ова биде, и ако некогаш ќе го укине ова, за многумина излишно, правило?
Додека некои земји во светот одамна ја укинаа практиката на менување на пресметувањето на времето, а како една од најчестите причини наведоа дека многубројните студии покажуваат дека поместувањето на часовникот има негативно влијание врз здравјето на луѓето, Европската унија објави и пред неколку години дека ќе се укине летното и зимското сметање на времето и дека оваа одлука ќе се донесе униформно, но такво нешто се уште не се случило.
Што е со предлогот за 2019 година?
Имено, предлогот беше поддржан од Европскиот парламент во 2019 година, а земјите-членки добија рок до април 2020 година да кажат дали ќе користат летно или зимско сметање на времето. Конечната одлука, сепак, не беше донесена, бидејќи во март 2020 година беше прогласена пандемија на коронавирус, во повеќето европски земји набргу потоа беа воведени строги епидемиолошки мерки, па изјавата за ова прашање, која потоа падна во втор план, беше одложена.
Исто така, и самата наша земја имаше пар најави дека е можно укинување на движењето на стрелките на часовникот, но официјалниот закон за укинување на сезонската промена на пресметката на времето се уште не е донесен.
И додека ништо не се промени во тоа прашање, кај нас останува исто – секој последен викенд во октомври, ноќта меѓу сабота и недела, да ја движиме стрелката од три до два часот. Единственото нешто што се чини дека ја олеснува оваа конфузија се паметните компјутери, телефоните и уредите кои сега се поврзани на интернет, така што лизгањето главно се случува автоматски.
Времето се менува во дури 110 земји
Американскиот политичар и научник Бенџамин Френклин дошол до оваа „генијална“ идеја уште во 1784 година. Основната идеја беше подобро да се искористи дневната светлина, па во лето, кога деновите се подолги, часовникот се поместува така што еден час наутро се „украде“ и се додава навечер, за подоцна да падне темнината.
Сепак, Германија е таа која може да се пофали дека прва воведе летно сметање на времето, во 1916 година, додека Велика Британија го направи истото неколку недели подоцна. Овие земји тогаш беа во средината на Првата светска војна, па затоа им беше важно да ја искористат секоја трошка светлина.
После тоа, бројот на земји кои почнаа да го воведуваат гореспоменатото правило за движење на рацете продолжи да опаѓа, па следната година истото го направи и Русија, како и Соединетите Американски Држави во 1918 година, каде што секако не е долго во оживеаја мирнодопски региони, бидејќи под притисок на земјоделците, тогашниот американски претседател Вудро Вилсон набрзо го укина летното сметање на времето и рече дека земјата се враќа во „божјо време“.
Во светот моментално има дури 110 земји од 192 кои го користат ова правило за движење на рацете. Некои од земјите се Кина, Јапонија, Јужна Кореја, како и поширокиот африкански континент, додека повеќето земји кои го користат се токму тука, односно во Европа, како и во Северна Америка. Исланд, кој е многу посевер од цела Европа, е единствениот исклучок, бидејќи има поекстремни варијации на дневна светлина и темнина во текот на годината, па сигурно не би имале корист од поместување на часовникот.
Покрај Исланд, Белорусија, Грузија и Русија избраа да имаат исто време и во зима и во лето, додека за земјите на екваторот, каде дневната светлина е речиси секогаш иста во секое време од годината, исто така нема потреба од оваа практика.
Во 2001 година, најдрагите земји-членки на Европската Унија беа обврзани да воведат таканаречено летно сметање на времето за трговијата и транспортот на заедничкиот пазар да се одвива непречено и да се намалат трошоците за енергија. Сепак, вистинската заштеда на енергија се покажа како прилично маргинална, бидејќи намалувањето на електричната енергија се компензира со зголеменото користење на греење или климатизација, а исто така и гориво во возилото.
Негативното влијание на поместувањето на часовникот
Бројни научни истражувања кои се направени покажаа дека промените на часовникот имаат многу негативно влијание врз здравјето на луѓето, па така, во едно спроведено од Европската комисија се наведува дека ефектот од менувањето на часовникот врз биоритамот може да биде посериозен отколку што првично се мислеше.
Всушност, се верува дека оваа практика може да доведе до пореметување на сонот, но и зголемен број на срцеви удари и кардиоваскуларни проблеми, а доведува и до, како што покажале истражувањата, до зголемување на бројот на сообраќајни несреќи. Друга лоша страна на практиката на поместување на часовникот е тоа што имплицира дека децата во есенските месеци почнуваат на училиште наутро по стемнување, што, само по себе, е многу опасен факт.