Во раните утрински часови на 17 декември, во силна експлозија пред станбена зграда во Москва, загина генерал Игор Кирилов, шеф на руските сили за радијација, хемиска и биолошка одбрана. Експлозивната направа, сокриена на електричен скутер паркиран во близина на влезот на зградата, била активирана во моментот кога Кирилов во придружба на неговиот помошник Илја Поликарпов излегувал од зградата. Двајцата починале на лице место, а осомничениот бил уапсен на 18 декември.
Украинската разузнавачка служба (СБУ) набрзо ја презеде одговорноста за нападот, нарекувајќи го Кирилов „воен злосторник и легитимна цел“. Во исто време, заменик претседателот на Советот за безбедност на Русија, Дмитриј Медведев, најави „елиминација“ на украинското воено и политичко раководство како одговор на атентатот.
Ова е трето познато убиство на висок руски функционер на територијата на Русија од почетокот на војната во Украина, по ликвидацијата на Дарја Дугина во август 2022 година и Владлен Татарски во април 2023 година.
Од биолошки лабораториски обвинувања до теории за пандемии
Генералот Игор Кирилов стана јавно познат во 2017 година, кога зазеде лидерска позиција во руските сили за радијациона, хемиска и биолошка заштита. За време на војната во Украина, Кирилов често се појавуваше во медиумите, тврдејќи за наводни украински биолаборатории, тајни планови на САД за ширење пандемии и употреба на „валкана бомба“ против Русија.
Во јуни 2022 година, на првиот од многуте брифинзи, Кирилов тврдеше дека САД финансираат истражување во украински биолаборатории, вклучително и експериментирање со вируси кои можат да се шират од комарци. Според него, беспилотните летала би можеле да исфрлат заразени комарци над руските војници. Кирилов, исто така, го обвини Пентагон за генетско истражување на вирусите на птичји грип и обиди да се создадат пандемични патогени преку мутации на вируси.
Во декември 2023 година, Кирилов изјави дека доказите за „опасни биолошки активности на Пентагон“ биле пронајдени во „лабораториите“ во Рубижне, Северодонецк и Керсон, притоа додавајќи дека персоналот од украинскиот биосферен резерват собирал видови на птичји грип што може да се пренесат на луѓето. . Неговите тврдења, сепак, не се потврдени од меѓународните организации како Организацијата за забрана на хемиско оружје (OPCW).
Апсење на осомничениот
Еден ден по експлозијата, Федералната служба за безбедност (ФСБ) на Русија објави соопштение во кое обелоденува дека е приведен осомничениот за убиството на Кирилов. Станува збор за 29-годишен државјанин на Узбекистан, роден 1995 година. Според ФСБ, осомничениот признал дека дејствувал по наредба на украинските специјални служби, кои му ветиле награда од 100.000 долари и можност да се пресели во некоја од земјите на Европската унија.
ФСБ откри детали за заговорот за атентат. Според службата, сторителот пристигнал во Москва по налог на украинската разузнавачка служба СБУ. Откако добил импровизирана експлозивна направа, ја качил на електричен скутер и го паркирал во близина на влезот на зградата во која живеел генералот Кирилов. За да ја надгледува зградата, осомничениот изнајмил автомобил и во него поставил Wi-Fi камера која им пренесувала снимки во живо на организаторите во украинскиот град Днипро.
Кога ги видел Кирилов и неговиот помошник како излегуваат од зградата, осомничениот ја активирал експлозивната направа од далечина.
Набргу по нападот, осомничениот бил пронајден и уапсен во селото Черно кај Балашика, област во близина на Москва. Според портпаролката на руското Министерство за внатрешни работи, Ирина Волк, осомничениот е префрлен во надлежност на Истражниот комитет на Русија. Неговото признание, според ФСБ, содржи детали за начинот на извршување и мотивите за атентатот. Поради сторените кривични дела му се заканува доживотна затворска казна.
Серија убиства на високи руски функционери
Убиството на Игор Кирилов не е единствениот инцидент од ваков тип во последните неколку месеци. Само неколку дена пред атентатот, на 12 декември, во близина на Москва беше застрелан Михаил Шацки, руски експерт за модернизација на ракетите што се користат во Украина. Неговата смрт останува обвиткана со мистерија, но се верува дека станува збор за цел напад.
Друг случај се случи на 28 септември 2024 година, кога полковникот Алексеј Коломејцев, експерт за обука на специјалните сили за употреба на нападни дронови, беше убиен во Коломна, Московскиот регион. Овие три убиства – Кирилов, Шацки и Коломеицев – ги подгреаа сомнежите за разузнавачките операции што Украина ги спроведува на руска територија.
Покрај атентатите на воени функционери, Русија и претходно претрпе атентати на цивилни личности поврзани со провоена пропаганда. Најпознат случај е убиството на Дарја Дугина, ќерката на познатиот идеолог Александар Дугин, кој загина во експлозија на автомобил во август 2022 година. Слично сценарио се случи и во април 2023 година, кога бомба ја уби воената блогерска ѕвезда Владлен Татарски во кафуле во Санкт Петербург.
Убиството на генералот Кирилов предизвика бурни реакции кај руските претставници и воените пропагандисти. Телеграмските канали блиски до руското Министерство за одбрана, како што е каналот Рајбар, соопштија дека „спротивната страна ја задржала способноста да задава болни удари“. Воениот блогер Јуриј Котенок повика на воведување вонредна состојба и построги безбедносни мерки дури и во регионите далеку од линијата на фронтот.
Каналите како „Одмазда на добра волја“ повикаа на „превентивни акции“ од руските власти, што укажува на можност за посилни напади врз украинските воени и политички цели.
Од друга страна, украинските власти ја негираа директната одговорност и покрај тврдењата на руските разузнавачки служби.
Смртта на генералот Игор Кирилов е дел од поширокиот тренд на насочени убиства на руски функционери и експерти поврзани со војната во Украина. Со се почестите атентати внатре во Русија, јасно е дека разузнавањето и хибридната војна се повеќе се префрлаат на територијата на самата Руска Федерација.