Претседателот Доналд Трамп потпиша одлука на првиот ден од неговиот втор мандат за повлекување на САД од Парискиот договор, меѓународниот договор за климата во кој речиси 200 земји ветија дека ќе соработуваат за ограничување на глобалното затоплување. Влогот е исклучително голем за планетата и способноста на човештвото да се прилагодат на климатските промени и зголемените трошоци од климатските катастрофи, пишува CNN. Во 2024 година, планетата го премина клучниот праг од 1,5 степени Целзиусови на глобалното затоплување.
Што е Парискиот договор?
Повеќе од 190 земји се собраа во 2015 година на самитот на Обединетите нации за климата во Париз и го усвоија она што стана познато како Париски договор или Париски договор за климата, со цел да се ограничи глобалното затоплување на многу под 2 Целзиусови степени, по можност на 1,5, иако тие земјите беа поделени околу тоа дали целта треба да биде 1,5 или 2 степени. Долниот праг го заговараа научниците од климата и на крајот беше вклучен во текстот како идеална, а не формална цел на договорот.
Сепак, оттогаш климатските промени се забрзуваат, а планетата се загрева побрзо отколку што предвидуваа научниците. Во последниве години, има се повеќе докази дека способноста на природата и човештвото да се прилагодат значително ќе се намали ако планетата доживее одржливо затоплување над 1,5 степени Целзиусови.
Иако усвојувањето на Парискиот договор беше историски момент кој го придвижи светот во насока што ја поддржаа научниците, договорот не прецизираше како земјите треба да ги постигнат своите цели. Ниту тоа не е обврзувачко, земјите не се законски обврзани да ги намалат своите емисии според меѓународното право, но секоја земја си поставува свои цели за намалување на емисиите, како и методи за нивно постигнување.
Trump just withdrew the United States from the Paris Climate Agreement.
The US now joins Iran, Libya, and Yemen as the only countries in the world not in the agreement. pic.twitter.com/z2dtnxGkGy
— No Lie with Brian Tyler Cohen (@NoLieWithBTC) January 21, 2025
Која беше (беше) климатската цел на САД?
Администрацијата на Бајден постави нова, амбициозна цел во декември 2024 година, со која САД ќе ги намалат емисиите на стакленички гасови на 66% под нивото помеѓу 2005 и 2035 година. Поранешниот претседател Џо Бајден знаеше дека Трамп има намера повторно да ги повлече САД од Парискиот договор, така што таа цел беше симболична изјава за правецот што земјата можеше да ја преземе доколку Американците избраа претседател пријателски настроен кон климата.
Климатските активисти ја оценија целта како амбициозна. „За оваа нова, многу амбициозна цел за 2035 година, не сме на добар пат, а под администрацијата на Трамп, најверојатно, ќе излеземе подалеку од колосек“, рече Кејт Ларсен, шеф на меѓународните енергетски и климатски истражувања во Rhodium.
САД одиграа водечка улога во преговорите за Парискиот договор, кој беше усвоен од речиси 200 земји во 2015 година за време на администрацијата на Обама. Во 2017 година, Трамп ја објави својата намера да ги повлече САД од Парискиот договор, кој беше формализиран на 4 ноември 2020 година, ден по претседателските избори, на кои на крајот победи Бајден. Веќе на првиот ден од мандатот Бајден ја објави својата намера повторно да се приклучи на Парискиот договор, а на првиот ден од вториот мандат Трамп повторно нареди повлекување на САД од Парискиот договор. Исто така, се обидува да го зголеми производството на фосилни горива во земјата.
Може ли САД повторно да се приклучат на Парискиот договор?
Може, но тоа може да зависи од следните потези на администрацијата на Трамп. Документот на фондацијата Херитиџ наречен Проект 2025 препорачува Трамп целосно да се повлече од сеопфатниот договор на ОН што го регулира и Парискиот договор. Таквата одлука ќе ги разниша меѓународните преговори за климата и ќе го отежне повторното приклучување на идните администрации.
Во меѓувреме, највисокиот претставник на Обединетите нации за климатски промени повтори дека вратата за Парискиот договор останува отворена. „Го поздравуваме конструктивното учество на која било и на сите земји“, рече Сајмон Стил, извршен секретар на ОН за климатски промени.
Сепак, Стил го нагласи глобалниот раст на чистата енергија, чија вредност достигна 2 трилиони долари минатата година, и предупреди дека земјите што ќе го игнорираат ќе заостанат. „Игнорирањето на овој тренд само го пренасочува тоа огромно богатство кон конкурентните економии додека климатските катастрофи како суши, пожари и супербури се влошуваат, уништуваат имот и бизнис, го загрозуваат националното производство на храна и поттикнуваат инфлација на целата економија“, предупреди тој.
Сите вести за инаугурацијата на Трамп прочитајте ги ТУКА