Во саботата вечерта, на 29 март, на прозорците на зградата на улицата Корсо Верди, во центарот на Горица, Италија, се појавија југословенски знамиња со црвена ѕвезда. Знамињата беа закачени на прозорците на првиот кат од зградата која се наоѓа веднаш до градскиот парк.
Авторите на иницијативата првично беа непознати, а самиот чин предизвика бројни негативни реакции кај граѓаните и брза осуда од градските власти, пишува Радио Каподистрија.
Градската управа остро го осуди настанот, нарекувајќи го „беден гест“ и ги обвини непознатите сторители за величање на еден од историските тоталитаризми.
„Кои и да се провокаторите, тие се разоткрија“, велат од Градот.
Иако на почетокот не се знаеше кој стои зад акцијата, 24 часа подоцна беше откриено дека станува збор за иницијатива на здружението за промоција на општествените активности „Агоре“, кое функционира токму во тој објект и организира изложби и настани.
„Решивме да ги поставиме знамињата по повод затворањето на нашата последна изложба“, изјавија тие за дневниот весник „Ил Пиколо“.
„Далеку од славење на тој историски период – се работи за филолошка реконструкција, ако навистина сакате, уметнички чин“, додаваат тие.
Нивното објаснување не беше доволно за да се запре бранот полемики, особено во контекст на чувствителната политичка клима во Горица, град кој во последните месеци беше во фокусот на медиумите не само поради титулата Европска престолнина на културата (GO!2025), туку и поради низата контроверзии. Меѓу нив се одбивањето да му се одземе почесното државјанство на Мусолини, дискусиите за натписот „Тито“ на ридот Саботино, како и прославите поврзани со фашистичката единица X MAS.
Во овој контекст, многумина ја доживеаја изложбата на знамето како наивна, па дури и неискрена провокација.
GLI EFFETTI DELLA POLITICA DEL SINDACO ZIBERNA A GORIZIA.
— Unione Istriani (@UnioneIstriani) March 30, 2025
LACOTA: "SE OSANNI MILOJKA E GIUSTIFICHI LA MATTANZA SLAVA, LA CONSEGUENZA LOGICA È QUESTA" pic.twitter.com/zQbbWDAqSS
„Можеби некој би можел да каже дека се корисни идиоти, но не, тие се едноставно идиоти“, напиша на социјалните мрежи Liga Nazionale од Горица.
Уште поостар беше Масимилијано Лакота, претседателот на Сојузот на Истрајците, кој го обвини градоначалникот Родолфо Зиберна, кој веќе беше критикуван за церемонијата X MAS и неговиот однос кон почесното државјанство на Мусолини.
„Не треба да се чудите.Ако го величаш Милојка и ги оправдуваш словенечките партизани, нормално е да се појавуваат југословенски знамиња. Морален виновник за сето тоа е градоначалникот на Зиберн, никој друг. Токму овој став е навистина мизерен“, рече Лакота.
Горица и Нова Горица – еден град, две држави
Горица е град на крајниот североисток на Италија, веднаш до границата со Словенија. Историски, градот бил единствена целина, но по Втората светска војна бил поделен – источниот дел и припаѓал на поранешна Југославија, а денес е словенечка Нова Горица, додека западниот дел останал во Италија како Горица.
Денес, тие два града, иако разделени со државна граница, сè повеќе функционираат како една прекугранична заедница – особено што Италија и Словенија се исто така членки на Шенген зоната. Токму поради оваа поврзаност и сложена историја, симболиката на југословенските знаменитости во Горица предизвикува посебна политичка и емотивна тежина.
Во 2025 година, Горица и Нова Горица заеднички ја носат титулата Европска престолнина на културата, што дополнително го става фокусот на нивниот заеднички идентитет – но и на историските тензии кои сè уште тлеат.