Додека европските метрополи се соочуваат со вистинска станбена криза и сè помалку млади луѓе можат да си дозволат сопствен покрив над главата, Македонија и понатаму цврсто ја држи традицијата на сопственост.
Најновите податоци на Евростат откриваат дека во земјава дури 87,1% од домаќинствата живеат во сопствени станови или куќи, оставајќи само мал простор од околу 13% за оние кои се под кирија.
Балканскиот феномен на „свој праг“
Податоците потврдуваат дека Балканот е рекордер во Европа кога станува збор за поседување недвижен имот. Иако Македонија има висок процент, таа не е осамена во овој тренд:
- Албанија е апсолутен лидер со неверојатни 95,5% сопственост.
- Хрватска и Србија го следат овој чекор со над 90% и 89,9%.
- Грција е единствениот исклучок во поширокиот регион, каде процентот на сопственост паѓа на 69,6%, што е многу поблиску до европскиот просек.
ЕУ полека се сели под кирија
За разлика од кај нас, во Европската Унија сликата е подинамична и бележи благи промени. Во 2024 година, процентот на сопственици во ЕУ изнесува 68%, што е пад во споредба со претходната година. Од друга страна, бројот на луѓе кои живеат под кирија се зголемил на 32%.
Овој јаз меѓу Запад и Исток често се објаснува со социо-културните фактори. На Балканот, поседувањето сопствен дом се смета за основна животна сигурност и симбол на успех, додека во поразвиените европски економии, пазарот на труд бара поголема мобилност, што го прави изнајмувањето стан попрактично решение.
Економска реалност или традиција?
Иако високиот процент на сопственост во Македонија на прв поглед сугерира имотност, економистите често укажуваат дека ова е и резултат на децениското наследство од претходниот систем, како и на фактот што недвижностите кај нас сè уште се сметаат за најсигурна инвестиција.
Сепак, растот на цените на квадратот во Скопје и поголемите градови во последната година наметнува прашање: Дали идните генерации ќе можат да го задржат овој висок процент, или и Македонија полека ќе почне да го следи европскиот пат на „живот под кирија“?