Астрономи открија необична егзопланета што се движи спротивно од вртењето на својата ѕвезда и има исклучително наклонета орбитална рамнина. Нешто слично не постои во Сончевиот систем, а научниците засега немаат јасно објаснување за овој феномен. Наодите се објавени во списанието Астрономија и астрофизика, а ги пренесе Спејс.
Новата планета, означена како ГЈ 3090 б, се наоѓа на 73 светлосни години од нас. Таа е околу двапати поголема од Земјата и приближно 4,5 пати помасивна, па спаѓа во таканаречениот нептунов тип, кој е меѓу најзастапените во Млечниот Пат. ГЈ 3090 б орбитира околу црвено џуџе, најраспространетиот тип ѕвезда во нашата галаксија.
Кога се раѓаат ѕвезди, околу нив се формира протопланетен диск од гас и прашина. И ѕвездата и дискот обично се вртат во иста насока, па во повеќето случаи и планетите кружат околу ѕвездата во истата насока и во рамнина блиска до нејзиниот екватор, кој е управен на оската на вртење. Во Сончевиот систем сите осум планети се движат во иста насока како вртењето на Сонцето, а аголот меѓу нивните орбитални рамнини и екваторијалната рамнина на Сонцето е мал, од 3 до 7 степени; кај Земјата тој е нешто над 7 степени.
Она што ги изненади астрономите е дека ГЈ 3090 б не само што има ретроградна орбита, односно се движи спротивно од вртењето на својата ѕвезда, туку и орбиталната рамнина ѝ е екстремно наклонета: аголот изнесува 136 степени. Во Млечниот Пат се познати само неколку планетарни системи со наклон над 70 степени, и таму обично постои масивен придружник (друга ѕвезда или гасен џин) кој ја изместил орбитата. Во системот ГЈ 3090, меѓутоа, не е воочен таков објект.
Научниците засега немаат дефинитивно објаснување, иако постојат неколку претпоставки. Една од нив е дека околу ѕвездата ГЈ 3090 можеле да се формираат два протопланетни диска, при што вториот се вртел во спротивна насока и имал силно наклонета рамнина. Во таков секундарен диск, според ова сценарио, би можела да се формира планетата ГЈ 3090 б.
Паралелно, научници објавија и нови резултати за вулканичната планета 55 Канкри е, која секогаш е свртена кон својата ѕвезда само со едната страна. Таа кружи околу ѕвездата 55 Канкри А, слична на Сонцето, во двоен ѕвезден систем на околу 41 светлосни години. 55 Канкри е е „суперземја“ — скалеста како Земјата, но поголема и помасивна: приближно двојно е поголема, а масата ѝ е околу осум пати поголема од земната. Нејзината година трае речиси 18 земјини часа, па орбитата ѝ е поблиска од еден земјин ден. Поради екстремната близина до ѕвездата и постојаното свртување со истата страна, дневната полутопка е покриена со океан од стопена лава, а температурите таму достигнуваат околу 2000 степени Целзиусови.