Во турскиот град Анталија од денеска до 20 ноември се одржува 31. конференција на Обединетите нации за климатски промени — COP31, на која се очекуваат претставници од повеќе од 190 земји. Намалувањето на зависноста од фосилни горива, финансирањето на климатските мерки и поддршката за земјите во развој ќе бидат меѓу главните теми.
Самитот се одржува во услови на геополитички поделби и без учество на американската администрација, откако претседателот Доналд Трамп ги повлече САД од Парискиот климатски договор. Сепак, се очекува присуство на одделни членови на Конгресот, претставници на американскиот деловен сектор и граѓански организации.
Турција е домаќин на конференцијата, додека Австралија ќе ги води формалните преговори. Поделбата на улогите произлезе од договор меѓу двете земји, кои претходно се натпреваруваа за претседавањето со самитот.
Австралија ќе ги координира разговорите за праведната енергетска транзиција, климатското финансирање и напорите за ограничување на глобалното затоплување. Турција ќе ја води агендата за дејствување, која опфаќа доброволни, правно необврзувачки иницијативи за намалување на отпадот и емисиите на метан, развој на циркуларната економија, безбедност на храната и електрификација.
Преминот од фосилни горива останува спорно прашање
Меѓу најважните теми ќе биде забрзувањето на преминот кон технологии со ниски емисии на стакленички гасови. На COP28 во 2023 година беше постигнат договор за премин од фосилните горива, но без прецизен рок и план за спроведување.
Бразил подготви две мапи на патот — за премин од фосилни горива и за запирање на уништувањето на шумите. Нивното прифаќање и примената се очекува да бидат дел од разговорите во Анталија.
Постигнувањето согласност останува тешко поради различните интереси на земјите учеснички. Затоа дел од напорите ќе се одвиваат и преку доброволни иницијативи и коалиции на држави подготвени за побрза транзиција.
Земјите во развој бараат финансиска поддршка
Голем предизвик е обезбедувањето средства за земјите што трпат последици од климатски катастрофи, а немаат доволно ресурси за обнова и приспособување на инфраструктурата.
Фондот за загуби и штети е наменет за помош на погодените заедници, но потребите остануваат поголеми од достапната поддршка. Дополнителен притисок создаваат намалената меѓународна развојна помош и трошоците за отплата на долговите.
Напредок во климатското финансирање и поконкретни механизми за праведна транзиција би биле меѓу значајните резултати од самитот. Таквите механизми треба да им помогнат на работниците и заедниците зависни од фосилните горива да се приспособат на економија со ниски емисии.
Електрификацијата како дел од решението
Развојот на обновливите извори, електричните возила и поефикасните технологии ќе има значајно место во разговорите. Во доставената анализа се посочуваат растот на соларната енергија во Африка и Пакистан и ширењето на електричниот транспорт како примери за промени што продолжуваат и покрај политичките несогласувања.
Според проценката на Јан Розеноу, професор на Универзитетот во Оксфорд, високата енергетска ефикасност на електричните технологии би можела да ја намали глобалната потрошувачка на примарна енергија за половина.
COP31 ќе биде тест дали државите можат да ги претворат климатските заложби во поконкретни договори, финансиска поддршка и мерки што ќе се применуваат во практика.