Од 1 декември почнуваат да се применуваат новите мерки на Народната банка, со кои се намалува дозволениот однос меѓу месечните кредитни обврски и приходите на граѓаните. Се скратуваат и максималните рокови за отплата на кредитите за втор или дополнителен стан и на хипотекарните потрошувачки кредити.
Кај денарските кредити, вкупните месечни кредитни обврски ќе можат да изнесуваат најмногу 45 проценти од приходите, наместо досегашните 50 проценти. Кај кредитите со валутна компонента, границата се намалува од 45 на 40 проценти.
Ова ограничување се однесува на вкупните месечни кредитни обврски, што може да го намали износот на нов кредит за кој граѓаните ќе ги исполнуваат условите.
За купување втор или дополнителен стан, максималниот рок за отплата се скратува од 30 на 25 години. Кај хипотекарните потрошувачки кредити, рокот се намалува од 20 на 15 години.
Купувачите на прво сопствено живеалиште и натаму ќе можат да користат станбен кредит со рок на отплата до 30 години и минимално сопствено учество од 10 проценти, доколку ги исполнуваат пропишаните услови. За останатите купувачи на недвижности, минималното сопствено учество останува 25 проценти.
Мерките се донесени на 2 октомври 2026 година. Според Народната банка, во првото полугодие од годинава кредитите на физичките лица пораснале за 12,2 проценти на годишно ниво, додека растот кај станбените кредити изнесувал 16,6 проценти.
Паралелно со промените во кредитирањето, Министерството за економија и труд подготвува посебен модел за пресметување на просечниот месечен трошок за отплата на станбен кредит. Оттаму за весникот „Вечер“ појаснуваат дека ниту кредитната рата ниту киријата ќе бидат ставки во владината просечна потрошувачка кошница.
Министерството го образложува пристапот со податоците дека станбени кредити имаат околу 10 проценти од граѓаните, а според Пописот од 2021 година, околу 90 проценти од домаќинствата живеат во сопствен дом. Трошокот за станбен кредит, како што наведуваат, ќе биде прикажан преку одделна пресметка.
Градежниот експерт Никола Велковски за „Вечер“ оценува дека поволностите за прв стан се позитивен чекор, но бара механизми за спречување злоупотреби при утврдувањето дали некој купува прво или дополнително живеалиште.
Тој предупредува и дека скратувањето на рокот за отплата го зголемува месечниот товар за ист износ на кредит и исти каматни услови, поради што е важно да се процени колку граѓаните можат да ги издржат повисоките рати.