Министерството за енергетика и одбрана на САД во среда за прв пат превезоа мал нуклеарен реактор со товарен авион од Калифорнија до Јута, за да го демонстрираат потенцијалот за брзо распоредување на нуклеарната енергија за воена и цивилна употреба, објави денес Ројтерс.
Двата оддела се здружија со компанијата „Валар Атомикс“ со седиште во Калифорнија за да превезат еден од микрореактори на компанијата „Вард“, без нуклеарно гориво, до воздухопловната база „Хил“ во Јута со авион Ц-17.
Министерот за енергетика Крис Рајт и директорот за набавки и одржување на одбраната, Мајкл Дафи, беа на летот Ц-17 што го носеше реакторот и неговите компоненти, поздравувајќи го настанот како пробив за нуклеарната енергија и воената логистика на САД.
President Trump promised to unleash American energy dominance.
— Secretary Chris Wright (@SecretaryWright) February 16, 2026
Today, this administration advanced that mission by moving a nuclear reactor by air for the very first time. pic.twitter.com/l3kNFHUapa
„Ова нè доближува до распоредување на нуклеарна енергија кога и каде што е потребна за да им се дадат на војниците на нашата нација алатките за да ја добијат битката“, рече Дафи. Администрацијата на претседателот Доналд Трамп ги гледа малите нуклеарни реактори како еден од неколкуте начини за проширување на производството на енергија во САД.
Трамп издаде четири извршни наредби минатиот мај со цел да се поттикне домашниот развој на нуклеарни централи за да се задоволат растечките енергетски потреби за национална безбедност и да се натпреварува во развојот на вештачката интелигенција.
Министерството за енергетика додели два гранта во декември за да се забрза развојот на мали модуларни реактори.
Алтернатива на дизел генераторите
Поддржувачите на микрореактори ги рекламираат како извор на енергија што може да се испрати на оддалечени локации, нудејќи алтернатива на дизел генераторите што бараат чести испораки на гориво. Но, скептиците велат дека индустријата не докажала дека малите нуклеарни реактори можат да генерираат енергија по разумна цена.
„Нема бизнис оправданост за микрореактори, кои, дури и ако работат како што е дизајнирано, ќе произведуваат електрична енергија по многу повисока цена од големите нуклеарни реактори, а камоли обновливи извори на енергија како ветер или сончева енергија“, рече Едвин Лајман, директор за нуклеарна безбедност.
Министерството за енергетика планира до 4 јули три микрореактори да достигнат „критична состојба“, состојба каде што нуклеарната реакција може да се одржи сама по себе, рече Рајт.
Реактор малку поголем од комбе
Микрореакторот што беше испорачан во недела е малку поголем од комбе и може да генерира до пет мегавати електрична енергија, доволно за напојување на 5.000 домови, според извршниот директор на Валар, Исаија Тејлор.
Ќе почне да работи во јули со 100 киловати и ќе достигне врв од 250 киловати оваа година пред да достигне полн капацитет, рече тој. Валар се надева дека ќе почне да продава енергија на тест основа во 2027 година и ќе стане целосно комерцијален во 2028 година.
Додека приватната индустрија го финансира сопствениот развој на нуклеарна технологија, федералната влада исто така треба да „преземе некои чекори за да овозможи производство на гориво и збогатување на ураниум тука“, рече тој.
Горивото за реакторот на Валар ќе се транспортира од локацијата на Националната агенција за безбедност во Невада до објектот во Сан Рафаел, изјави Рајт за новинарите. Но, дури и малите генератори произведуваат значителни количини радиоактивен отпад, рече Лајман.
Други експерти рекоа дека дизајнерите не се обврзани да го земат предвид отпадот на почетокот, освен што имаат план за управување со отпад. Додека отстранувањето на нуклеарниот отпад останува нерешено прашање, Министерството за енергетика е во разговори со неколку држави за локации што би можеле да го преработат горивото или да обезбедат трајно складирање, рече Рајт.
