Вчерашниот лет на авиокомпанијата Рајанер од Солун се претвори во драма што привлече големо медиумско внимание во регионот. Според првичните наводи, патник, државјанин на Србија, бил во животна опасност откако за време на летот пукнал прозорец покрај неговото седиште. Сведоштвата зборуваа за сцени во кои останатите патници и сигурносниот појас го задржале човекот, наводно веќе делумно извлечен кон надвор поради наглата декомпресија.
За да се разјаснат околностите, во утринската програма на Еуроњуз Србија гостуваше Петар Војновиќ од воздухопловниот портал Танго Сикс, кој даде стручно објаснување за тоа што точно се случило на околу 4.000 метри и колку медиумските толкувања се блиску до вистината. Тој истакна дека снимките и фотографиите направени по слетувањето јасно укажуваат на причината за инцидентот: за време на фазата на искачување дошло до механички дефект во моторот.
„Се одвои една лопатка во делот на компресорот на предниот дел од моторот. Тој елемент е изработен од титаниум и ротира со огромна брзина. Иако моторите се конструирани така што секој откинат дел треба да остане внатре во заштитната обвивка, истрагата ќе утврди зошто во овој случај тоа не се случило“, појасни Војновиќ. Металниот фрагмент, под дејство на силна центрифугална сила, ја пробил обвивката на моторот и го погодил прозорецот на леталото што се наоѓал на истата линија. Последицата била целосна дезинтеграција на стаклото и моментална, таканаречена експлозивна декомпресија.
Една од главните дилеми беше дали патникот навистина бил „вшмукан“ кон надвор. Според Војновиќ, таквите описи повеќе припаѓаат на филмска драматургија отколку на реалната физика. Снимки од кабината покажуваат дека патникот цело време седел на своето место по пукањето на стаклото. Во момент на таков шок и нагла промена, свесна и координирана акција на спасување е практично невозможна, вели тој.
Објаснувајќи ја физиката на настанот, Војновиќ додаде дека разликата во притисок меѓу кабината и надворешната атмосфера предизвикува нагло струење на воздухот кон надвор. Патничките авиони, сепак, се проектирани да издржат вакви ситуации: веднаш по падот на притисокот, маските со кислород автоматски паѓаат, а пилотите започнуваат итно спуштање на висина на која притисокот се изедначува. Патниците располагаат со независен извор на кислород, доволен и за значително поголеми височини.
Иако патникот во овој случај се здоби со повреди на главата и изгореници од триење со струењето воздух, инцидентот, според Војновиќ, е најдобар потсетник зошто сигурносниот појас треба да биде врзан во текот на целиот лет. Појасот не е само за полетување и слетување, туку штити и при нагли турбуленции или во екстремни настани како овој. Правилата за подигнати масички и тргање на рачниот багаж не се произволни, туку осмислени да заштедат клучни секунди при евентуална евакуација.
Стручните процедури ги предвидуваат сите вакви сценарија. Дури и ако случајот се случел на висина на крстарење, околу 10 километри, системите за безбедност се проектирани патниците да преживеат. Постојат пет до осум минути во кои физиолошки не настануваат драматични последици, а пилотите на секои шест месеци во симулатори вежбаат реакции токму за вакви ситуации.
На прашањето дали нискобуџетниот бизнис-модел влијае врз безбедноста, Војновиќ е дециден дека нема таква врска. „Нискобуџетно“ се однесува на финансискиот модел, а не на стандардите за безбедност. Сите превозници – од Виз Ер и Рајанер до Луфтханза или Ер Србија – се под исти регулаторни тела и стандарди. Рајанер има исклучителен безбедносен биланс и досега нема несреќа со фатален исход. Во воздухопловството нема импровизации; трошоците за мотори и обука на екипажите се подеднакво високи за сите, нагласи тој.
Иако инцидентот над Солун беше вознемирувачки, статистиката и понатаму потврдува дека авионскиот сообраќај е најбезбеден вид превоз. Техничките дефекти се исклучително ретки и се мерат на ниво на поединечни инциденти во милиони безбедни летови, а строгите сертификации обезбедуваат дека дури и при пукање на прозорец, исходот за патниците во кабината останува контролирано управлив и во најголем број случаи – преживлив.